![](\"https:\/\/i.hbrcdn.com\/haber\/2023\/09\/24\/uzman-psikolog-deniz-erden-toplumda-sik-gorul-16362846_amp.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Uzman Psikolog Deniz Erden, toplumda s\u0131k g\u00f6r\u00fclen \u00f6\u011frenme zahmetine kar\u015f\u0131 uyard\u0131<\/p>\n
“\u00c7ocu\u011funuz harfleri birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorsa dislektik olabilir”<\/p>\n
“Disleksiler harfleri ve heceleri kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor, yanl\u0131\u015f yaz\u0131yor”<\/p>\n
BURSA – Uzman Psikolog Deniz Erden, okuma ve yazma s\u00fcrecindeki \u00f6\u011frenme zahmeti yani “disleksi”nin \u00e7ocuklarda \u00e7ok erken ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekerek bu \u00e7ocuklar\u0131n harfleri ve heceleri, bazen sa\u011f\u0131 ve solu birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, imla ve noktalama yanl\u0131\u015flar\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Bu durumun \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n gelece\u011fini olumsuz etkilememesi i\u00e7in anne baba ve \u00f6\u011fretmenlerin belirtilere dikkat etmesini \u00f6nerdi. <\/p>\n
Ac\u0131badem Bursa Hastanesi Uzman Psikolog Deniz Erden, toplumda epeyce s\u0131k rastlan\u0131lan, ola\u011fan zekaya kar\u015f\u0131n okuma ve yazma \u00fczere hususlarda \u00f6\u011frenme zahmeti olarak bilinen “disleksi” hakk\u0131nda k\u0131ymetli bilgiler verdi. D\u00fcnya S\u0131hhat \u00d6rg\u00fct\u00fc’ne nazaran disleksinin “yeterli zeka, sosyok\u00fclt\u00fcrel f\u0131rsatlar ve bireye uygulanan e\u011fitime kar\u015f\u0131n verimli okuma h\u00fcneri kazanmada meydana gelen beklenmedik ve kal\u0131c\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k” olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Psikolog Erden nedenleri tam olarak ayd\u0131nlat\u0131lmam\u0131\u015f olmakla birlikte genelde do\u011fum \u00f6ncesi ve do\u011fum sonras\u0131 beyin geli\u015fimi s\u0131ras\u0131nda tesirli fakt\u00f6rlere nazaran ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Bu fakt\u00f6rleri de “Genetik yatk\u0131nl\u0131k, yetersiz ve istikrars\u0131z beslenme, gebelik s\u0131ras\u0131nda ge\u00e7irilen kimi hastal\u0131klar ve bilin\u00e7siz ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131, uzun ve s\u0131k\u0131nt\u0131 do\u011fum, plasenta anomalileri, do\u011fumdan sonra bebe\u011fin nefes almas\u0131ndaki gecikme, ge\u00e7irdi\u011fi ate\u015fli hastal\u0131klar” olarak s\u00f6z etti.<\/p>\n
Psikolog Erden, okul \u00f6ncesi devirdeki dislektik \u00e7ocuklarda g\u00f6r\u00fclen belirtilere dair “Konu\u015fmada gecikme g\u00f6r\u00fclebilir. Birbirine yak\u0131n heceli s\u00f6zlerde sesler kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r (“Su” yerine “bu” gibi). Ayakkab\u0131lar\u0131n ba\u011flanmas\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k ya\u015fan\u0131r. Sa\u011f-sol kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Bir i\u015f yap\u0131l\u0131rken her iki el de kullan\u0131l\u0131r, kullan\u0131lacak el konusunda besbelli bir se\u00e7im<\/strong> yap\u0131lamaz. Alfabedeki harf ve seslerin \u00f6\u011frenilmesinde zorluk ya\u015fan\u0131r. Vakit ve istikamet kavramlar\u0131 birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r” diye konu\u015ftu.<\/p>\n “Genellikle d ile b ve p ile b \u00fczere harfler birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r”<\/p>\n Okul periyoduna gelmi\u015f \u00e7ocuklarda ise \u015fu belirtilerin g\u00f6zlemlendi\u011fini s\u00f6yledi: “Okuma ge\u00e7 ve s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00f6\u011frenilir. Yava\u015f ve kusurlu okunur. Yaz\u0131 bozukluklar\u0131 \u00e7ok s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Matematikte zahmet \u00e7ekilir. \u00c7arp\u0131m tablosunu \u00f6\u011frenememe g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130mla ve noktalama kusurlar\u0131 yap\u0131l\u0131r. D ile b, p ile b harfleri kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Okudu\u011funu anlamada sorun ya\u015fan\u0131r. Okurken s\u0131k s\u0131k harfler kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r (“da\u011f” yerine “ba\u011f”, “sal” yerine “\u015fal” vb.). Harflerin s\u0131ras\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r (“k\u0131z” yerine “z\u0131k” yahut “\u0131zk” vb.). Benzeri s\u00f6zler birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r (“incir” yerine “zincir”, “en” yerine “ne” vb.). Ayna imaj\u0131 ile kar\u015f\u0131t olarak yazmaya rastlan\u0131r. Birtak\u0131m s\u00f6zler yanl\u0131\u015f hecelenir, hece atlan\u0131r, heceler tersten okunur – yaz\u0131l\u0131r. Sesli okuma s\u0131ras\u0131nda vurgulamalar ini\u015fli – \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 olur ve noktalama i\u015faretleri g\u00f6r\u00fclmez. Lisan meseleleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Sayfa yanl\u0131\u015f ve sistemsiz kullan\u0131l\u0131r, \u00e7izgiler ortas\u0131nda yazmada zorluk ya\u015fan\u0131r. S\u00f6zler \u00e7ok yer kaplayacak formda aral\u0131kl\u0131 yahut birbirine \u00e7ok biti\u015fik yaz\u0131l\u0131r. Yuvarlak ve d\u00fcz \u00e7izgiden olu\u015fan harfleri yazmada zorluk ya\u015fan\u0131r”.<\/p>\n “Yanl\u0131\u015f bilinenler: K\u0131zlarda disleksi daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcl\u00fcr”<\/p>\n Disleksi hakk\u0131nda \u00e7ok fazla yanl\u0131\u015f bilginin yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131na de\u011finen Psikolog Erden, bu yanl\u0131\u015flar\u0131 “Disleksili bireyler ‘geriye okuma’ yaparlar. Erkeklerin k\u0131zlara oranla disleksi olma durumu fazlad\u0131r. Sol el kullananlar\u0131n disleksili olma oran\u0131 daha fazlad\u0131r. Ba\u015far\u0131l\u0131 bireylerin disleksili olma ihtimali yoktur. Disleksili bireylerin hepsi \u00f6zel yetenekli bireylerdir. Zeka ile disleksi ortas\u0131nda do\u011frusal bir alaka vard\u0131r. Disleksi toplumlarda ender g\u00f6r\u00fclen bir durumdur. Bir birey okuyabiliyorsa o disleksili olamaz. Okuma e\u011fitimi ba\u015flamadan evvel bireydeki disleksi te\u015fhis edilemez. Disleksi \u00e7ocuklarda bulunur, yeti\u015fkinlerde bulunmaz. Disleksi yaln\u0131z medikal tedavi metotlar\u0131 ile tedavi edilebilir” bi\u00e7iminde s\u0131ralad\u0131.<\/p>\n “Anne babalar ge\u00e7 konu\u015fma durumuna dikkat etmeli”<\/p>\n Okul ortam\u0131na gelmeden ve okuma tecr\u00fcbesi ile tan\u0131\u015fmadan evvel disleksinin te\u015fhis edilemeyece\u011fi konusundaki inan\u0131\u015flar\u0131n da yanl\u0131\u015f oldu\u011funu belirten Psikolog Erden, kelaml\u0131 lisan maharetleri kazan\u0131mlar\u0131nda kah\u0131r ya\u015fayan \u00e7ocuklar\u0131n sonras\u0131 i\u00e7in disleksi riski ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. 12 ayl\u0131k \u00e7ocuklarda g\u00f6r\u00fclen zay\u0131f s\u00f6z al\u0131m\u0131 ve 18 ayda g\u00f6r\u00fclen zay\u0131f s\u00f6z \u00fcretiminin ileriki ya\u015flarda g\u00f6r\u00fclecek lisan gecikmesine i\u015faret etti\u011fini vurgulayan Psikolog Erden, disleksili bireylerin ailelerindeki okuma zahmetleri ara\u015ft\u0131r\u0131larak bireylerin konu\u015fmalar\u0131ndaki gecikmeye; tekerlemeleri hat\u0131rlama ve konu\u015furken s\u0131kl\u0131kla s\u00f6zleri kar\u0131\u015ft\u0131rma \u00fczere konu\u015fma sorunlar\u0131na, vakit ve yer kavramlar\u0131n\u0131 kullanmada, sayma ve rakamsal s\u00fcre\u00e7leri \u00f6\u011frenmede k\u00fclfet ya\u015famalar\u0131na dikkat ve a\u011f\u0131rla\u015fma sorunlar\u0131 \u00e7ekmelerine ve d\u00fc\u015f\u00fck benlik alg\u0131s\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na bak\u0131larak erken te\u015fhis yap\u0131labilece\u011fi konusunda anne babalar\u0131 uyard\u0131.<\/p>\n “\u00d6\u011fretmenin de velinin de fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli”<\/p>\n Erken te\u015fhisin bu \u00e7ocuklar\u0131n gelece\u011fini etkileme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok k\u0131ymetli oldu\u011funa dikkat \u00e7eken Psikolog Erden, bu durumun \u00e7ocuklar\u0131n yaln\u0131zca akademik hayatlar\u0131n\u0131 de\u011fil, akademik ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k nedeniyle psikososyal geli\u015fimlerini de olumsuz etkileyece\u011fini lisana getirdi. Erken te\u015fhisin, veli ve \u00f6\u011fretmenlerdeki fark\u0131ndal\u0131k ile m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Psikolog Erden, “Soruna yakla\u015f\u0131mda okul, aile, psikolog, psikiyatrist ve \u00f6zel e\u011fitim uzman\u0131 i\u015fbirli\u011fi gereklidir. \u00c7ocu\u011fun zahmet \u00e7ekti\u011fi alana \u00f6zel s\u00f6zel, i\u015fitsel ve g\u00f6rsel e\u011fitim metotlar\u0131 se\u00e7ilmeli, \u00f6zel geli\u015ftirilmi\u015f bilgisayar programlar\u0131ndan yararlanabilir, yazarken klavye kullan\u0131m\u0131 \u00fczere metotlar kullan\u0131lmal\u0131, ayr\u0131yeten bilgiyi \u00f6l\u00e7mede yaz\u0131l\u0131 yerine kelaml\u0131 imtihan, \u00e7oktan se\u00e7meli test \u00fczere uygulamalara yer verilmelidir” dedi.<\/p>\nKaynak: \u0130hlas Haber Ajans\u0131 \/ S\u0131hhat <\/div>\n