{"id":54067,"date":"2023-09-12T17:54:05","date_gmt":"2023-09-12T14:54:05","guid":{"rendered":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=54067"},"modified":"2023-09-12T17:54:05","modified_gmt":"2023-09-12T14:54:05","slug":"kovid-19un-tesiri-gecmiyor-turkiyede-yaklasik-1-milyon-bireyde-hala-koku-kaybi-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=54067","title":{"rendered":"Kovid-19&#8217;un tesiri ge\u00e7miyor! T\u00fcrkiye&#8217;de yakla\u015f\u0131k 1 milyon bireyde hala koku kayb\u0131 var"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.hbrcdn.com\/haber\/2023\/09\/12\/kovidin-etkisi-gecmiyor-turkiye-de-yaklasik-1-16319549_2772_amp.jpg\" \/><\/p>\n<p>T\u00fcrk ve Alman bilim insanlar\u0131nca, Kovid-19 ge\u00e7irdikten sonra koku duyusu azalan ya da b\u00fcsb\u00fct\u00fcn kaybolan bireyler \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmada, beyindeki karar verme ve koku merkezleri ortas\u0131ndaki bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131, bu nedenle haf\u0131zan\u0131n olumsuz etkilendi\u011fi, unutkanl\u0131k ve dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00fczere s\u0131k\u0131nt\u0131lar da geli\u015fti\u011fi tespit edildi.<\/p>\n<p>SARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn neden oldu\u011fu Kovid-19 hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fcnyada ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00fczerinden 3 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n m\u00fchlet ge\u00e7ti. Hastal\u0131\u011fa yakalan\u0131p uygunla\u015fan kimi \u015fah\u0131slar ise vir\u00fcs\u00fcn yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 koku kayb\u0131 ya da bozuklu\u011fu, unutkanl\u0131k, dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131, dalg\u0131nl\u0131k ve yorgunluk \u00fczere belirtilerle seyreden &#8220;beyin sisi&#8221; s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 hala ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.hbrcdn.com\/haber\/2023\/09\/12\/kovidin-etkisi-gecmiyor-turkiye-de-yaklasik-1-16319549_9574_m.jpg\"\/><\/p>\n<p><b>145 HASTA 3 YIL BOYUNCA \u0130ZLEND\u0130<\/b><\/p>\n<p> <strong>T\u00fcrkiye<\/strong> ve Almanya&#8217;dan 6 bilim insan\u0131 da Kovid-19&#8217;un kimi insanlarda neden y\u0131llarca iz b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bilhassa de bu s\u0131hhat s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131yla tesirini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamak emeliyle \u00e7al\u0131\u015fma ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Bilim insanlar\u0131, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda, koku kayb\u0131 ya\u015fayan ya da kokular\u0131 farkl\u0131 alg\u0131lama (parosmi) hastal\u0131\u011f\u0131 olan 145 T\u00fcrk hastay\u0131 3 y\u0131l boyunca inceledi. \u0130\u015flevsel MR g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme metoduyla beyin ba\u011flant\u0131sall\u0131k haritalamalar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lan hastalarda, beynin haf\u0131za, karar verme ve koku merkezleri ortas\u0131nda bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Grubun, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 kaleme ald\u0131\u011f\u0131 &#8220;Functional Connectivity Patterns in Parosmia&#8221; ba\u015fl\u0131kl\u0131 makaleleri ise &#8220;Behavioral and Brain Functions (Davran\u0131\u015fsal ve Beyin Fonksiyonlar\u0131)&#8221; isimli milletleraras\u0131 hakemli mecmuada yay\u0131mlanarak d\u00fcnya t\u0131bb\u0131nda da kabul g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.hbrcdn.com\/haber\/2023\/09\/12\/kovidin-etkisi-gecmiyor-turkiye-de-yaklasik-1-16319549_4500_m.jpg\"\/><\/p>\n<p><b>KALICI KOKU KAYBI &#8220;TAZI BURUN&#8221; B\u0130REYLERDE DAHA \u00c7OK G\u00d6R\u00dcLD\u00dc<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.hbrcdn.com\/haber\/2023\/09\/12\/kovidin-etkisi-gecmiyor-turkiye-de-yaklasik-1-16319549_7341_m.jpg\"\/><\/p>\n<p><b>T\u00dcRK\u0130YE&#8217;DE 1 M\u0130LYON B\u0130REYDE HALA KOKU KAYBI OLDU\u011eU D\u00dc\u015e\u00dcN\u00dcL\u00dcYOR<\/b><\/p>\n<p>Salg\u0131n\u0131n \u00fczerinden 3 y\u0131l ge\u00e7mesine kar\u015f\u0131n T\u00fcrkiye&#8217;de hala koku duyusu azalm\u0131\u015f ya da geri gelmemi\u015f \u015fah\u0131slar oldu\u011funa dikkati \u00e7eken Altunda\u011f, &#8220;ABD say\u0131lar\u0131 net olarak a\u00e7\u0131klad\u0131. Orada \u015fu ana kadar raporlanan Kovid ge\u00e7iren hasta say\u0131s\u0131 110 milyon. Yakla\u015f\u0131k 20 milyon insan da enfeksiyon esnas\u0131nda koku kayb\u0131 ya\u015fad\u0131 ve hala \u015fikayeti devam eden 5 milyon insan var. T\u00fcrkiye&#8217;deki say\u0131lara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yakla\u015f\u0131k 16 milyon insan\u0131n Kovid ge\u00e7irdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, neredeyse 850 bin ila 1 milyon ki\u015finin hala Kovid sonras\u0131 koku kayb\u0131 \u015fikayetinden ma\u011fdur oldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz.&#8221; de\u011ferlendirmesini yapt\u0131. Altunda\u011f, bunun uzam\u0131\u015f Kovid-19 ile alakal\u0131 bulgular\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131n\u0131 ve bu anatomik saptamay\u0131 yapt\u0131ktan sonra hastalar\u0131n i\u015flevsel MR&#8217;lar\u0131n\u0131 \u00e7ektiklerini kaydetti.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.hbrcdn.com\/haber\/2023\/09\/12\/kovidin-etkisi-gecmiyor-turkiye-de-yaklasik-1-16319549_2452_m.jpg\"\/><\/p>\n<p><b>HAFIZADAK\u0130 AZALMA DA KOKU KAYBININ UZUN S\u00dcRMES\u0130N\u0130 TET\u0130KL\u0130YOR<\/b><\/p>\n<p><b>&#8220;HASTALI\u011eIN BEY\u0130NSEL UZUN PER\u0130YOT TES\u0130RLER\u0130 B\u0130L\u0130NM\u0130YORDU&#8221;<\/b><\/p>\n<p>Kovid-19&#8217;un ya burun-beyin ya da burun-akci\u011fer yoluna yanl\u0131\u015fs\u0131z gitti\u011fini lisana getiren Altunda\u011f, &#8220;Burun-beyin yoluna gitti\u011finde hastal\u0131\u011f\u0131n daha hafif ge\u00e7irildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu ama beyinsel uzun periyot tesirleri bilinmiyordu. &#8216;Long Kovid&#8217; kavram\u0131 bunu biraz a\u00e7m\u0131\u015f oldu. Lakin uzun devir koku kayb\u0131 olan hastalar\u0131n beyin ba\u011flant\u0131sall\u0131\u011f\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, haf\u0131zada, dikkatte, bili\u015fsel i\u015flevlerde azalmay\u0131 g\u00f6r\u00fcnce dedik ki &#8216;Kovid&#8217;deki koku kayb\u0131 unutkanl\u0131\u011fa, haf\u0131zada bozulmaya ve bili\u015fsel i\u015flevlerde azalmaya yol a\u00e7\u0131yor.&#8217; Haf\u0131za ve bili\u015fsel i\u015flevlerdeki azalma da Kovid sonras\u0131 koku kayb\u0131n\u0131n uzun devir devam etmesine neden oluyor.&#8221; s\u00f6zlerini kulland\u0131. Haritaland\u0131rma s\u00fcreci s\u0131ras\u0131nda kulland\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme tekni\u011fiyle beyinde uyumu sa\u011flayan hudut iletimindeki yava\u015flama ve azalmay\u0131 tespit ettiklerini aktaran Altunda\u011f, bunun k\u0131ymetli oldu\u011funu, zira Kovid-19 sonras\u0131 g\u00f6r\u00fclen beyin sisinin bir m\u00fchlet depresyondan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaydetti. Altunda\u011f, &#8220;Beyin ba\u011flant\u0131sall\u0131\u011f\u0131ndaki azalman\u0131n tespit edilmesi, bu hastalar\u0131n tedavisinin nas\u0131l s\u00fcrd\u00fcr\u00fclece\u011fi manas\u0131nda net bilgiler sunmakta. Bu hastalar\u0131n tedavi edilmesi gerekti\u011fi, hastal\u0131\u011f\u0131n uzun devir tesirlerinin ne olabilece\u011fi konusunda da bize net ili\u015fkiler sa\u011fl\u0131yor.&#8221; dedi.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.hbrcdn.com\/haber\/2023\/09\/12\/kovid-19-sonrasi-gecmeyen-koku-kaybi-unutkanl-2-16319549_o.jpg\"\/><\/p>\n<p><b>TEDAV\u0130N\u0130N ANA \u00d6GELER\u0130 &#8220;KOKU \u0130DMANLARI, SPOR, D\u0130YET VE \u0130LA\u00c7&#8221;<\/b><\/p>\n<p>Prof. Dr. Altunda\u011f, \u00e7al\u0131\u015fmalardan elde ettikleri bulgulara nazaran, bu t\u0131p s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fayan hastalara uygulanmas\u0131 gereken tedavi tekniklerini \u015fu formda s\u0131ralad\u0131:<\/p>\n<p>&#8220;Beyin ve koku alan\u0131ndaki iltihab\u0131 azaltacak ila\u00e7 tedavilerimiz var. Bununla birlikte koku antrenmanlar\u0131 vererek beyni uyarmak, \u00f6m\u00fcr de\u011fi\u015fikliklerine gitmek gerekiyor. A\u00e7\u0131k havada spor, idman yap\u0131lmal\u0131, uyku d\u00fczenlenmeli. Mevcut Akdeniz diyetinin modifiye hali olan daha d\u00fc\u015f\u00fck karbonhidratl\u0131 ve \u015fekerli, bol lifli, bol ya\u011fl\u0131, protein muhta\u00e7l\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f diyetlerle beslenilmeli. Bunlar, hastalardaki n\u00f6ron yenilenmesini ve beyindeki ba\u011flant\u0131sall\u0131\u011f\u0131 tekrar \u00fcst seviyeye \u00e7\u0131kar\u0131p, ileride demans, dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131, i\u015flev bozuklu\u011fu \u00fczere hastal\u0131klar\u0131n olmas\u0131n\u0131 engelleyecektir.&#8221;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.hbrcdn.com\/haber\/2023\/09\/12\/kovidin-etkisi-gecmiyor-turkiye-de-yaklasik-1-16319549_5610_m.jpg\"\/><\/p>\n<p><b>&#8220;B\u0130R\u00c7O\u011eU \u0130Y\u0130LE\u015e\u0130YOR&#8221;<\/b><\/p>\n<p>Hastalara koku idman\u0131 verildi\u011fini, uyku s\u0131ras\u0131nda kokular koklat\u0131larak da bili\u015fsel i\u015flevlerinin ve haf\u0131zalar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren Altunda\u011f, kendisinin de bu b\u00fct\u00fcnsel tedavileri uygulad\u0131\u011f\u0131 hastalar\u0131n\u0131n ilerleme kaydetti\u011fini, bir\u00e7o\u011funun art\u0131k g\u00fczelle\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 lisana getirdi. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n d\u00fcnya t\u0131p literat\u00fcr\u00fcne girmesinin onur verici oldu\u011funu belirten Altunda\u011f, yeni yapacaklar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada da bu viral hastal\u0131klar\u0131n insan beyninde olu\u015fturdu\u011fu tesirleri yapay zekayla ara\u015ft\u0131racaklar\u0131n\u0131 kelamlar\u0131na ekledi.<\/p>\n<div>Kaynak: AA \/  Akt\u00fcel <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kovid-19&#8217;a ait T\u00fcrk ve Alman bilim insanlar\u0131nca dikkat \u00e7eken bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmada yer alan Prof. Dr. Aytu\u011f Altunda\u011f, salg\u0131n\u0131n \u00fczerinden 3 y\u0131l ge\u00e7mesine kar\u015f\u0131n T\u00fcrkiye&#8217;de hala koku duyusu azalm\u0131\u015f ya da geri gelmemi\u015f bireyler oldu\u011funu s\u00f6yleyerek, &#8220;Neredeyse 850 bin ila 1 milyon ki\u015finin hala Kovid sonras\u0131 koku kayb\u0131 \u015fikayetinden ma\u011fdur oldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz.&#8221; dedi. Altunda\u011f ayr\u0131yeten, kelam konusu bireylerin tedaviler sayesinde iyile\u015febildi\u011fini tabir etti.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":54068,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[858],"tags":[3067,2932,2606,1631,7796],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54067"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54067"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54067\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54069,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54067\/revisions\/54069"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/54068"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54067"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54067"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54067"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}