{"id":5383,"date":"2022-04-02T22:13:22","date_gmt":"2022-04-02T19:13:22","guid":{"rendered":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=5383"},"modified":"2022-04-02T22:13:22","modified_gmt":"2022-04-02T19:13:22","slug":"bahse-hic-vakif-olmayanlar-icin-bilgisayar-nasil-calisir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=5383","title":{"rendered":"Bahse Hi\u00e7 Vak\u0131f Olmayanlar \u0130\u00e7in: Bilgisayar Nas\u0131l \u00c7al\u0131\u015f\u0131r?"},"content":{"rendered":"

T\u00fcm vakitlerin en makus varsay\u0131m\u0131 olarak 1940 y\u0131llar\u0131nda IBM\u2019in i\u015fvereni Thomas Watson\u2019\u0131n s\u00f6yledikleri \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir. Watson, 1940\u2019l\u0131 y\u0131llarda \u201cD\u00fcnya a\u015fa\u011f\u0131 \u00fcst be\u015f adet bilgisayara muhta\u00e7l\u0131k duyacakt\u0131r\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulunmu\u015ftu. Bundan 60 y\u0131l sonraysa bilgisayar n\u00fcfusu yakla\u015f\u0131k bir milyar civar\u0131nda.<\/p>\n

Nat\u00fcrel ki Watson\u2019\u0131n hakk\u0131n\u0131 da yememek gerekiyor. Birinci vakitlerinde devasa makineler olan ve adedinin milyonlarca dolara mal oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrseniz pek de haks\u0131z say\u0131lmaz. En nihayetinde tarihi, vaktin ko\u015fullar\u0131na nazaran k\u0131ymetlendirmemiz gerekiyor. \u015eu an bir bilgisayar milyon dolarlar pahas\u0131nda olsa, onlarla bu kadar s\u0131k formda kar\u015f\u0131la\u015fmayacakt\u0131k.<\/p>\n

Pekala, nas\u0131l oldu da bu kadar geli\u015ftiler ve bu kadar kullan\u0131\u015fl\u0131 oldular? Nas\u0131l oldu da bilgisayarlar\u0131 hayat\u0131m\u0131z\u0131n her yerinde kullan\u0131r olduk?\u00a0Daha da de\u011ferlisi, nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar? \u0130sterseniz bu bahse biraz daha yak\u0131ndan bakal\u0131m.<\/p>\n

Bilgisayar nedir?<\/strong><\/b><\/p>\n

Bilgisayar dedi\u011fimiz \u015fey, en kolay haliyle bilgiyi i\u015fleyen elektronik bir makinedir. Ham bilgiyi (ya da veriyi) al\u0131r, kullan\u0131lmaya haz\u0131r olana kadar depolar, bu bilgileri k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcr ve kullan\u0131lmaya haz\u0131r oldu\u011funda size sunar. Bilgi giri\u015fine \u2018girdi\u2019, bilgi depolamaya \u2018bellek\u2019 (ya da haf\u0131za), bilgileri k\u00fc\u00e7\u00fcltmeye \u2018i\u015flem\u2019 ve bilgileri sunmaya ise \u2018\u00e7\u0131kt\u0131\u2019 denir.<\/p>\n

Bilgisayar\u0131n bir insan oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Matematikte \u00e7ok g\u00fczel olan bir arkada\u015f\u0131n\u0131z olsun. Matematikte o kadar d\u00fczg\u00fcn ki onu tan\u0131yan herkes matematik sorunlar\u0131n\u0131 ona soruyor. Her sabah posta kutusunda onu bekleyen onlarca matematik sorunuyla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor. Sorunlara bakana kadar t\u00fcm sorunlar\u0131 masas\u0131na koyuyor ve d\u00fczenliyor. Her \u00f6\u011fle, sorun y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnden bir tane al\u0131yor, sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcyor ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ard\u0131na yaz\u0131yor. Her ak\u015fam \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fc\u00a0bir sorunu zarfa koyuyor ve postalamaya haz\u0131rl\u0131yor. Akabinde bir sonraki soruna ge\u00e7iyor. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u00fczere arkada\u015f\u0131n\u0131z bir bilgisayar \u00fczere \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Posta kutusu onun \u2018girdisi\u2019, masas\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcndeki sorun y\u0131\u011f\u0131n\u0131 onun \u2018belle\u011fi\u2019, beyni onun \u2018i\u015flemcisi\u2019 ve zarfa koyarak postalad\u0131\u011f\u0131 sorunlarsa onun \u2018\u00e7\u0131kt\u0131s\u0131\u2019.<\/p>\n

<\/p>\n

Bilgisayarlar\u0131n girdi, bellek, s\u00fcre\u00e7 ve \u00e7\u0131kt\u0131dan olu\u015ftuklar\u0131n\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda masan\u0131z\u0131n \u00fczerindeki \u0131\u015f\u0131kl\u0131 \u015fey daha fazla mana tabir etmeye ba\u015flayacakt\u0131r.<\/p>\n

Al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ki bir betimlemenin \u00f6tesinde bu tabirleri de a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Girdi: <\/strong>Bilgisayar\u0131n\u0131za bilgi giri\u015fi yapabilece\u011finiz donan\u0131mlara verilebilecek isimdir. Klavye, fare ve mikrofon buna \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir. Al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ki bunlar\u0131n yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 da bir \u00e7e\u015fit girdi \u00f6rne\u011fi olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bellek\/haf\u0131za: <\/strong>Bilgisayarlar\u0131n\u0131z\u0131n t\u00fcm dok\u00fcmanlar\u0131n\u0131z\u0131 ve evraklar\u0131n\u0131z\u0131 kaydetti\u011fi yer. \u00d6teki bir deyi\u015fle hard disk.<\/p>\n

S\u00fcre\u00e7: <\/strong>Bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131n i\u015flemcisi derinlere g\u00f6m\u00fcl\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fck bir yongad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddette \u00f6nemli manada \u00e7ok s\u00fcre\u00e7 yapar ve ziyadesiyle \u0131s\u0131n\u0131r. Bilgisayar\u0131n\u0131zda bir fan olmas\u0131n\u0131n sebebi de budur.<\/p>\n

\u00c7\u0131kt\u0131: <\/strong>Bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131n monit\u00f6r\u00fc, hoparl\u00f6rleri ya da yaz\u0131c\u0131lar\u0131 bir \u00e7\u0131kt\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bilgisayardaki datalar\u0131 alabildi\u011finiz her \u015feye \u00e7\u0131kt\u0131 g\u00f6z\u00fcyle bakabilirsiniz.<\/p>\n

Bu temel tabirleri ortadan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131za nazaran biraz daha a\u00e7\u0131labiliriz. Bilgisayar\u0131n yapabildiklerini ve \u00e7al\u0131\u015fma halini \u00e7ok kolay bir formda anlad\u0131k. Pekala, geriye kalan s\u00fcre\u00e7ler nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fiyor? Bunun i\u00e7in yeniden birtak\u0131m tabirlere hakim olmam\u0131z gerekli.<\/p>\n

Bilgisayar program\u0131 nedir?<\/strong><\/b><\/p>\n

Evvelden bilgisayarlar devasa hesap makineleri olarak kullan\u0131l\u0131yordu lakin \u015fu an \u00e7ok daha farkl\u0131 ve \u00e7e\u015fitli hizmetler verebiliyorlar. Tekrar de bir \u015feyi unutmamak gerek: Yapt\u0131klar\u0131 \u015fey hala hesaplamalar yapmak. Bilgisayarlar\u0131n, bir foto\u011fraf\u0131 d\u00fczenlemeden bir internet sitesini g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemeye kadar yapt\u0131\u011f\u0131 her \u015fey asl\u0131nda bir bi\u00e7im hesaplamad\u0131r.<\/p>\n

Bir foto\u011fraf d\u00fczenleme program\u0131nda bir foto\u011frafa bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bu foto\u011fraf\u0131 \u00e7evirmek istiyorsunuz. Foto\u011fraflar\u0131n milyonlarca pikselden olu\u015ftu\u011funu biliyorsan\u0131z bunun da nas\u0131l bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funu anlayabilirsiniz. Bilgisayar, ba\u015flang\u0131\u00e7ta soldan sa\u011fa hakikat olan piksel dizisini aksine \u00e7evirerek sa\u011fdan sola gitmelerini sa\u011fl\u0131yor. Bu sayede foto\u011fraf\u0131n\u0131z da tam ayk\u0131r\u0131s\u0131 formda g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

<\/p>\n

Bir bilgisayar\u0131 bir hesap makinesinden ay\u0131ran \u015fey ise bilgisayar\u0131n kendi ba\u015f\u0131na \u00e7al\u0131\u015fabilmesidir. Siz sadece talimatlar\u0131 verirsiniz (bunlara program denmektedir) ve bilgisayar s\u00fcre\u00e7leri yapmaya ba\u015flar. \u00d6rne\u011fin bilgisayar\u0131n\u0131zda bir posta yazmadan evvel, sizin yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z postalar\u0131 okuyabilecek, belle\u011fine atabilecek ve ekranda g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyebilecek bir program olu\u015fturman\u0131z gerekir. Program\u0131 yazmak genelde yapmak istedi\u011finiz \u015feyden (bu durumda posta yazmak) daha uzun s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in be\u015ferler yazd\u0131klar\u0131 programlar\u0131 satarlar.<\/p>\n

\u0130\u015fletim sistemi nedir?<\/strong><\/b><\/p>\n

1970\u2019lerde, bilgisayar programlar\u0131n\u0131n fazla tan\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 periyotta oldu\u011funuzu hayal edin. Bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131 s\u00f6zleri i\u015fleyen bir makine haline getirmek istiyorsunuz. Bir roman yazacaks\u0131n\u0131z. Bu program\u0131 birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde yaz\u0131yorsunuz fakat birka\u00e7 hafta sonra s\u0131k\u0131l\u0131yorsunuz ve makinenizi sizinle satran\u00e7 oynayacak halde tekrardan programl\u0131yorsunuz. Bunun akabinde foto\u011fraflar\u0131n\u0131z\u0131 depolayacak hale getiriyorsunuz. Bu programlar\u0131n hepsi farkl\u0131 \u015feyler yapsa da asl\u0131nda emsal \u015feyler yap\u0131yor. \u00d6rne\u011fin hepsi klavyenizden ya da farenizden ald\u0131\u011f\u0131 girdileri okuyor, belle\u011finizdeki datalar\u0131 depolay\u0131p tekrar kullan\u0131yor ve karakterleri ya da foto\u011fraflar\u0131 ekrana yans\u0131t\u0131yor. \u015eayet bunlar\u0131n hepsine tek bir program yazsayd\u0131n\u0131z en k\u0131sa tabiriyle \u00f6mr\u00fcn\u00fcz biterdi. Neden hepsini yapabilecek bir program yazmayas\u0131n\u0131z ki?<\/p>\n

<\/p>\n

Bu fikir, i\u015fletim sistemlerini ortaya \u00e7\u0131karan temel fikirdir. \u0130\u015fletim sistemini bilgisayardaki \u00f6b\u00fcr programlar\u0131n temeli olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz. Yani s\u00f6zlerinizi kaydeden programla sizinle satran\u00e7 oynayan program; girdiler, bellek, s\u00fcre\u00e7 ve \u00e7\u0131kt\u0131lar i\u00e7in i\u015fletim sistemini kullan\u0131r. \u0130\u015fletim sistemi de daha temel bir programlama olan BIOS (Temel Giri\u015f \u00c7\u0131k\u0131\u015f Sistemi) temelli \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130\u015fletim sisteminin tersine BIOS, donan\u0131m\u0131 ve \u00fcreticisi farkl\u0131 olan her bilgisayarda farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir.<\/p>\n

\u0130\u015fletim sistemlerinin di\u011fer bir art\u0131s\u0131 daha var. 1980\u2019lerin ba\u015f\u0131nda neredeyse t\u00fcm bilgisayarlar ziyadesiyle farkl\u0131yd\u0131. Tabiri caizse hepsi kendi ba\u015f\u0131na nazaran \u00e7al\u0131\u015fa ve farkl\u0131 donan\u0131mlara sahip olan yap\u0131lard\u0131. Bir bilgisayar i\u00e7in yaz\u0131lan bir program da \u00f6nemli d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeler yap\u0131lmad\u0131k\u00e7a \u00f6teki bilgisayarda \u00e7al\u0131\u015fmazd\u0131. \u00d6teki bilgisayarlarda farkl\u0131 programlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak isteyen programc\u0131lar i\u00e7in de bu durum ziyadesiyle sorun \u00e7\u0131kar\u0131yordu. Pekala, i\u015fletim sisteminin ne \u00fczere bir katk\u0131s\u0131 oldu? \u015eayet standart bir i\u015fletim sisteminiz varsa ve her bilgisayarda \u00e7al\u0131\u015facak bi\u00e7imde d\u00fczenlediyseniz yapman\u0131z gereken tek \u015fey, yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015fletim sisteminde \u00e7al\u0131\u015facak programlar yazmak. Bu sayede yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z programlar t\u00fcm bilgisayarlarda \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.<\/p>\n

Bilgisayarlar\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 basit\u00e7e anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z yaz\u0131m\u0131z\u0131n sonuna geldik. Nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 merak etti\u011finiz ya da ileride g\u00f6rmek istedi\u011finiz mevzular\u0131 bizimle yorumlar \u00fczerinde payla\u015fabilirsiniz. Bir sonraki yaz\u0131m\u0131zda g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere ho\u015f\u00e7a kal\u0131n.<\/p>\n

<\/div>\n
\n
<\/div>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00fcm vakitlerin en makus varsay\u0131m\u0131 olarak 1940 y\u0131llar\u0131nda IBM\u2019in i\u015fvereni Thomas Watson\u2019\u0131n s\u00f6yledikleri \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir. Watson, 1940\u2019l\u0131 y\u0131llarda …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5384,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[851],"tags":[884,1007,1389,1388,1387],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5383"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5383"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5383\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5385,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5383\/revisions\/5385"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5384"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}