{"id":46783,"date":"2022-06-22T14:48:04","date_gmt":"2022-06-22T11:48:04","guid":{"rendered":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=46783"},"modified":"2022-06-22T14:48:04","modified_gmt":"2022-06-22T11:48:04","slug":"cocuklarimizin-hayati-truman-showa-mi-donusuyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=46783","title":{"rendered":"\u00c7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n Hayat\u0131 Truman Show’a m\u0131 D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor?"},"content":{"rendered":"

S\u00fcrekli toplumsal medya hesab\u0131n\u0131zdan \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131 payla\u015f\u0131rken g\u00f6zlerinizde Truman Show canlan\u0131yor mu? Bug\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir payla\u015f\u0131m i\u00e7in y\u0131llar sonra hak ihlalinden dolay\u0131 ceza alabilir miyiz? Bazen bir foto\u011fraf\u0131 payla\u015f\u0131rken, c\u00fcr\u00fcm i\u015fledi\u011finizi hissetti\u011finiz oldu mu? \u015eayet t\u00fcm bu sorulara yan\u0131t\u0131n\u0131z hay\u0131rsa, Sharenting\u2019i hi\u00e7 duymam\u0131\u015f olabilirsiniz.<\/p>\n

Aram\u0131zdaki izleyememi\u015f<\/strong> arkada\u015flar\u0131m\u0131z i\u00e7in spoiler vermeden \u00f6zetleyecek olursak; The Truman Show <\/strong>1998 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan, Jim Carrey\u2019nin ba\u015frolde oldu\u011fu ve Truman\u2019\u0131n do\u011fumundan itibaren b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya taraf\u0131ndan televizyonlardan izlenmesini mevzu alan \u00e7a\u011fda\u015f tarihimizin birinci Sharenting hareketlerinden biriydi.<\/p>\n

Bug\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fumuz, hatta ABD bilgilerine nazaran %95\u2019imiz, Sharenting kavram\u0131na teslim olmu\u015f durumday\u0131z. Gelecek \u00f6mr\u00fcm\u00fcz\u00fc sonsuza kadar etkileyecek; tahminen bilmeyerek tahminen isteyerek ya da sa\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z maddi – manevi k\u00e2rlardan dolay\u0131 <\/strong>vazge\u00e7emedi\u011fimiz Sharenting Dosyas\u0131\u2019n\u0131 gerisine kadar a\u00e7\u0131yoruz.<\/p>\n

Ben \u00e7ocu\u011fum, etkile\u015fim arac\u0131 de\u011fil!<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

Sharenting kavram\u0131<\/strong>; sharing (payla\u015fmak) ve parenting (ebeveynlik) s\u00f6zlerinin birle\u015fimiyle birinci sefer 2010 y\u0131l\u0131nda ortaya at\u0131ld\u0131. Sharenting\u2019i s\u00f6z manas\u0131 olarak \u201cpayla\u015f\u0131lan ebeveynlik\u201d<\/strong> formunda \u00e7eviri edebiliriz. Sharenting\u2019i k\u0131saca tan\u0131mlayacak olursak; ailelerin 18 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131na ili\u015fkin bilgi ya da g\u00f6rselleri toplumsal medyada istekleri olmaks\u0131z\u0131n payla\u015fmalar\u0131<\/strong> ve bunu al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmeleridir.<\/p>\n

Anne karn\u0131nda \u00e7ekilmi\u015f bir ultrason imgesi, \u015fimdi yeni do\u011fmu\u015f bir bebek, 7 ya\u015f\u0131ndaki taze bir \u00f6\u011frenci ya da ergenlik \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocu\u011fun Sharenting kavram\u0131nda fark\u0131 yoktur. \u00c7ocu\u011fun 18 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131 ve ailesi taraf\u0131ndan z\u0131mnilik ihlaline u\u011fram\u0131\u015f olmas\u0131<\/strong> Sharenting i\u00e7in kafidir. Ayr\u0131yeten toplumsal medyada yap\u0131lan payla\u015f\u0131m\u0131n g\u00fczel ya da makus niyetli olmas\u0131 da gerek\u00e7esiz bir Sharenting\u2019dir. Yani sempatik bir bebek payla\u015f\u0131m\u0131 ya da cici bir k\u0131z payla\u015f\u0131m\u0131 ile berbat ya da pis bir \u00e7ocuk payla\u015f\u0131m\u0131 ortas\u0131nda Sharenting bak\u0131m\u0131ndan fark bulunmaz. K\u0131saca, Sharenting\u2019in ismi her daim Sharenting\u2019dir. G\u00fczel ya da mak\u00fbs poz, ho\u015f ya da naho\u015f kare fark\u0131 bulunmuyor. Ayr\u0131yeten Sharenting, foto\u011fraf payla\u015fma olarak sonland\u0131r\u0131lm\u0131yor. \u00c7ocuklara ili\u015fkin video\/ses kay\u0131tlar\u0131 yahut pozisyon payla\u015f\u0131mlar\u0131 da Sharenting sonlar\u0131na girmektedir. Tekrar \u00e7ocuklara ili\u015fkin haber payla\u015f\u0131mlar\u0131 da Sharenting olarak belirtilmektedir.<\/p>\n

Sharenting\u2019in \u00e7ocuklar \u00fczerindeki olumsuz etkileri<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

Ebeveynler; \u00e7ocuklar\u0131yla ortak ya da \u00e7ocu\u011fa \u00f6zel toplumsal medya hesaplar\u0131 a\u00e7\u0131p burada payla\u015f\u0131m yap\u0131yorlar. T\u00fcm bu hesap ve payla\u015f\u0131mlar, \u00e7ocu\u011fun r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir dijital ayak izi <\/strong>b\u0131rakmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Bu dijital kimlik gelecekte \u00e7ocu\u011fun her an kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kabilmektedir. Ayr\u0131yeten burada \u00e7ocu\u011fa olu\u015fturulan sanal kimlik; \u00e7ocu\u011fun ileride b\u00fcr\u00fcnmek zorunda kalaca\u011f\u0131 kendisine ili\u015fkin olmayan bir kimlik de olabilir. Bu da \u00e7ocu\u011fun \u015fahs\u00ee ve ruhsal geli\u015fimini \u00f6nemli oranda etkilemektedir.<\/p>\n

Kirlenmi\u015f zihinlere sahip pedefoliler, bilhassa toplumsal medya platformlar\u0131n\u0131 arac\u0131 olarak kullanmaktad\u0131r. Yasa d\u0131\u015f\u0131 birden fazla pedefoli platformlar\u0131nda, \u00f6teki toplumsal medya hesaplar\u0131nda herkese a\u00e7\u0131k formda payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f \u00e7ocuk foto\u011fraflar\u0131 payla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu mevzuda ailelerin \u00f6nlemli olmas\u0131nda <\/strong>b\u00fcy\u00fck yarar var. Yaln\u0131zca bu sebeple bile ebeveynlerin yapacaklar\u0131 payla\u015f\u0131mlarda iki sefer d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri tavsiye edilmektedir.<\/p>\n

Babalar Sharenting konusunda annelere nazaran daha hassas<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

London School of Economics and Political Science (LSE)\u2019da misyonlu Toplumsal Psikoloji Profes\u00f6r\u2019\u00fc Sonia Livingstone ve tak\u0131m\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmaya nazaran; ayda en az 1 defa toplumsal medya kullanan ebeveynlerin %75\u2019i en az 1 kez \u00e7ocuklar\u0131 ile ilgili payla\u015f\u0131mlarda bulunuyor. Bu oran, her ge\u00e7en y\u0131l daha da y\u00fckselmektedir. Her ne kadar yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada anne ve babalar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 ebeveyn \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda birle\u015ftirilse de; annelerin daha \u00e7ok Sharenting yapt\u0131\u011f\u0131<\/strong>; babalar\u0131n ise Sharenting\u2019e daha aral\u0131kl\u0131 bakt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Ayr\u0131yeten \u00e7ocu\u011funu toplumsal medyada payla\u015fan annelerin yaln\u0131zca %1,2\u2019si bunun bir c\u00fcr\u00fcm \u00f6gesi olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

G\u00f6steri\u015f i\u00e7in mi Sharenting yap\u0131yoruz?<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

Sharenting\u2019in temelinde ebeveynlerin verdi\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131klara nazaran birden fazla sebep yatmaktad\u0131r. Ebeveynlere nazaran Sharenting\u2019in en temel sebebi; ailelerin akrabalarla ve yak\u0131n etraf\u0131 ile irtibatta kalma <\/strong>gereksinimidir. Ba\u015fka m\u00fcnasebetler ise etraf bask\u0131s\u0131 ile toplumsal i\u015ftirak, g\u00f6steri\u015f, \u00f6v\u00fcnme, imrenme, teknolojiye kolay eri\u015fim ve d\u0131\u015far\u0131ya \u00e2l\u00e2 aile imaj\u0131 vermek \u00fczere m\u00fcnasebetlerdir.<\/p>\n

\u00dclkemizin en tan\u0131nan Sharenting’i: K\u0131z\u0131n\u0131n birinci regl g\u00fcn\u00fcn\u00fc payla\u015fan anne<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

\u00dclkemizde, 2021\u2019in \u015fimdi ba\u015flar\u0131nda oyuncu Ceyda D\u00fcvenci\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 bir payla\u015f\u0131m bir\u00e7ok tart\u0131\u015fmaya yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. D\u00fcvenci, k\u0131z\u0131n\u0131n birinci regl g\u00fcn\u00fcn\u00fc Instagram \u00fczerinden payla\u015fm\u0131\u015f ve birtak\u0131m b\u00f6l\u00fcmlerce \u201cre\u015fit olmayan k\u0131z\u0131n\u0131n \u00f6zel hayat\u0131n\u0131n kapal\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi<\/strong>\u201d gerek\u00e7esiyle topa tutulmu\u015ftu. Bunun aksini savunan bir kesim de vard\u0131. Biz bu tart\u0131\u015fmaya girmeden; bu hususun \u00e7ok uygun bir Sharenting \u00f6rne\u011fi oldu\u011funu hat\u0131rlatal\u0131m. Zira ortada hem re\u015fit olmayan bir \u00e7ocuk<\/strong> var, hem bu \u00e7ocu\u011fun g\u00f6rseli var hem de bu \u00e7ocu\u011fun \u00f6zel hayat\u0131na dair payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir bilgi<\/strong> var. \u015eayet isterse bu gen\u00e7 k\u0131z annesine dava a\u00e7abilir ve emsal davalardan dolay\u0131 rahatl\u0131kla davas\u0131n\u0131 kazanabilir.<\/p>\n

Sharenting i\u00e7in \u00e7ocu\u011fun dava a\u00e7mas\u0131na gerek yok<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

2017 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019da bir baba; bo\u015fand\u0131\u011f\u0131 e\u015finin toplumsal medyada daima \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 <\/strong>gerek\u00e7esiyle e\u015fine dava a\u00e7m\u0131\u015f ve davay\u0131 kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Mahkeme, anneye \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131 payla\u015fmas\u0131n\u0131 yasaklarken; mevcut payla\u015f\u0131mlar\u0131 da silmesini istemi\u015ftir. Ayr\u0131yeten velayeti annede bulunan \u00fc\u00e7 \u00e7ocu\u011fun velayeti babaya verilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00c7ocuk, ya\u015f\u0131 gere\u011fi y\u0131llar sonra bile dava a\u00e7\u0131labiliyor<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

2016 y\u0131l\u0131nda Avusturyal\u0131 bir bayan, \u00e7ocukken ailesinin Facebook\u2019da kendisine ili\u015fkin bir\u00e7ok foto\u011fraf\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve payla\u015fmaya da devam etti\u011fini; bu foto\u011fraflar\u0131n \u00e7o\u011funun \u00f6zel hayat\u0131na ili\u015fkin oldu\u011fu<\/strong> ve bu durumdan rahats\u0131z oldu\u011fu i\u00e7in mahkemeye \u015fikayette bulundu. Mahkeme bayan\u0131 hakl\u0131 buldu ve payla\u015f\u0131mlar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verdi.<\/p>\n

Sharenting yaln\u0131zca anne-babaya mahsus de\u011fil<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

Hollanda\u2019da ise ya\u015fl\u0131 bir teyzemiz; torunlar\u0131n\u0131 \u00e7ok seviyor olacak ki toplumsal medya hesab\u0131 a\u00e7\u0131p bu hesaplardan torunlar\u0131n\u0131 payla\u015fm\u0131\u015f. Bu durumdan rahats\u0131z olan teyzemizin \u00e7ocuklar\u0131 ve torunlar\u0131; mahkeme karar\u0131 ile t\u00fcm bu payla\u015f\u0131mlar\u0131 kald\u0131rtm\u0131\u015f ve teyzemizin torunlar\u0131yla ilgili yeni payla\u015f\u0131mlar yapmas\u0131n\u0131 <\/strong>yasaklam\u0131\u015ft\u0131r. Ola\u011fan teyzemiz bu yasa\u011fa ne kadar uyar onu bilemiyoruz.<\/p>\n

\u00c7ocuklar dava a\u00e7mak i\u00e7in 18 ya\u015f\u0131n\u0131 beklemek zorunda de\u011fil<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

2018 y\u0131l\u0131nda \u0130talya\u2019da; 16 ya\u015f\u0131ndaki o\u011flunun foto\u011fraflar\u0131n\u0131 toplumsal medyada payla\u015fan anneye o\u011flu taraf\u0131ndan <\/strong>dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve davay\u0131 a\u00e7an o\u011flu mahkeme taraf\u0131ndan hakl\u0131 bulunarak anneye ceza verilmi\u015fti. Ceza olarak tekrar ba\u015fka davalarda oldu\u011fu \u00fczere payla\u015f\u0131mlar\u0131 kald\u0131rma, yeni payla\u015f\u0131m yapmama ve yapmas\u0131 halinde para cezas\u0131 ile birlikte yeni yapt\u0131r\u0131mlar verilece\u011fi de belirtilmi\u015ftir. Ebeveynlerin \u00e7ocuklara ili\u015fkin toplumsal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131 hakk\u0131ndaki davalarda mahkemeler bug\u00fcne kadar \u00e7ocuklar\u0131 hakl\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f ve \u00e7ocuklar\u0131n faydas\u0131na kararlar <\/strong>vermi\u015ftir.<\/p>\n

Biz neler yapabiliriz?<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

Her \u015fey bizimle ba\u015fl\u0131yor. \u00d6ncelikle bizler ebeveyn olarak \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 toplumsal medyadan ve toplumsal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131m\u0131zdan<\/strong> korumal\u0131y\u0131z. Elbette her \u015fey bizimle \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fcyor. \u00d6b\u00fcr \u00e7ocuklar i\u00e7in de ihbar ve \u015fikayet hakk\u0131m\u0131z\u0131 kullanabiliriz. Do\u00e7. Dr. Veysi \u00c7eri; Instagram ve Youtube \u00fczere mecralarda \u00e7ocuk imajlar\u0131 \u00fczerinden para kazanan ebeveynler i\u00e7in: \u201cHa \u00e7ocu\u011funuzu sokakta dilendirmi\u015fsiniz, ha bunu yapm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z fark yok\u201d<\/strong> derken, bu \u00e7e\u015fit istismarlar\u0131 Aile ve Toplumsal Siyasetler Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ihbar<\/strong> edebilece\u011fimizi de bizlere hat\u0131rlatm\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n

Ayr\u0131ca d\u00fcnya genelinde Sharenting konusunda \u015fuurlu be\u015ferler taraf\u0131ndan StopSharenting<\/strong> isminde bir hareket ba\u015flat\u0131ld\u0131. Bu hareketle birlikte daha \u015fuurlu ebeveynler ve daha inan\u00e7l\u0131 bir toplum hedefleniyor. StopSharenting hareketini takip edip dayanak olabilirsiniz. StopSharenting ile ilgili UNICEF\u2019in Norve\u00e7\u2019te yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir reklam sinemas\u0131 hayli ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Asl\u0131nda bu reklam bile tek ba\u015f\u0131na bir\u00e7ok \u015feyi a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n