{"id":39804,"date":"2022-06-09T08:00:05","date_gmt":"2022-06-09T05:00:05","guid":{"rendered":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=39804"},"modified":"2022-06-09T08:00:05","modified_gmt":"2022-06-09T05:00:05","slug":"soru-isareti-sembolu-nereden-geliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=39804","title":{"rendered":"Soru \u0130\u015fareti \u201c?\u201d Sembol\u00fc Nereden Geliyor?"},"content":{"rendered":"

\u0130leti\u015fim, insanlar\u0131n tahminen de sahip oldu\u011fu en k\u0131ymetli \u00f6zelliktir. Birbirimizin niyetlerini \u00f6\u011frenmek, sohbet etmek, konu\u015fmak ve tart\u0131\u015fmak sahiden bir moral d\u00fczeltme arac\u0131d\u0131r. Nat\u00fcrel irtibat yaln\u0131zca kelaml\u0131 de\u011fil yaz\u0131l\u0131 olarak da \u00e7ok k\u0131ymetlidir. Yaz\u0131l\u0131 ileti\u015fimde<\/strong> de bir insan\u0131n sahip olmas\u0131 gereken en k\u0131ymetli \u00f6zellik noktalama i\u015fareti bilgisidir<\/strong> zira noktalama i\u015faretleri olmadan asla istedi\u011fimiz bildirisi kar\u015f\u0131m\u0131zdakilere veremeyiz.<\/p>\n

Her lisanda farkl\u0131 farkl\u0131 kullan\u0131lan noktalama i\u015faretleri vard\u0131r lakin kimileri \u00fcniversaldir ve her lisanda birebir maksat i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bu yaz\u0131m\u0131zda da bu noktalama i\u015faretlerinden soru i\u015faretini<\/strong> \u201c?\u201d ele alaca\u011f\u0131z. C\u00fcmlelerimizin bir soru belirtti\u011fini nitelemek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z soru i\u015fareti<\/em> sembol\u00fc nereden geldi diye hi\u00e7 merak ettiniz mi? \u015eu ana kadar bilinen 3 teori var, gelin anlatal\u0131m.<\/p>\n

\u015eehir efsanesi: Soru i\u015fareti sembol\u00fc kedilerden ve Antik M\u0131s\u0131r\u2019dan geliyor<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

\u00c7ok eskilerden beri bilinen bir kent efsanesi olan bu teori, her ne kadar do\u011frulu\u011fu en az olan\u0131 olsa da 3. teori olarak literat\u00fcrde yer almakta. Kimi \u00f6yk\u00fclere nazaran soru i\u015fareti sembol\u00fc, Antik M\u0131s\u0131r<\/strong> periyodunda haritalarda bilinmeyen yerleri i\u015faretlemek i\u00e7in \u00fcretilen ve kullan\u0131lan bir ayg\u0131tt\u0131. Bu ayg\u0131t\u0131n bi\u00e7imini de kedilerin<\/strong> merakl\u0131 haldeyken kuyruklar\u0131n\u0131 soktuklar\u0131 halden esinlenerek olu\u015fturmu\u015flar.<\/p>\n

Bu teoriyi ortaya atanlar t\u0131pk\u0131 vakitte \u00fcnlem i\u015faretinin<\/strong> de kedilerin huzursuz olduklar\u0131nda kuyruklar\u0131n\u0131 d\u00fcmd\u00fcz bir sopa \u00fczere yapmalar\u0131ndan esinlenilerek olu\u015ftu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar. Yani sonu\u00e7 olarak soru i\u015fareti sembol\u00fc, Antik M\u0131s\u0131r vatanda\u015flar\u0131n\u0131n tapt\u0131klar\u0131 bir kedi olan Sfenks<\/strong> kedisinden gelmekte.<\/p>\n

Ancak \u015fu an bu teori neredeyse b\u00fcsb\u00fct\u00fcn \u00e7\u00fcr\u00fck durumda \u00e7\u00fcnk\u00fc Antik M\u0131s\u0131r devrindeki yaz\u0131l\u0131 lisanda noktalama i\u015faretleri kullan\u0131lm\u0131yordu ve kay\u0131tl\u0131 birinci noktalama i\u015fareti kullan\u0131m\u0131 19. y\u00fczy\u0131la kadar ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f. Bu sebeple s\u00f6yleyebiliriz ki bu teori do\u011fru de\u011fil<\/strong> lakin e\u011flenceli. Gelin ba\u015fka teorilere de g\u00f6z atal\u0131m.<\/p>\n

Romal\u0131lar!: Soru i\u015fareti sembol\u00fc Latincedeki \u2018qvaestio\u2019 s\u00f6z\u00fcnden t\u00fcredi<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

Daha ger\u00e7ek\u00e7i olan birinci teorimizin temelleri de Roma\u2019ya<\/strong> dayan\u0131yor. Bu teoriye nazaran soru i\u015fareti sembol\u00fc Latincedeki \u2018qvaestio\u2019<\/em> s\u00f6z\u00fcnden t\u00fcr\u00fcyor ve bu s\u00f6z de \u2018soru\u2019<\/strong> manas\u0131na geliyor. Bu s\u00f6z, Orta \u00c7a\u011f\u2019da \u00f6\u011fretmenler taraf\u0131ndan \u2018qo\u2019<\/em> formunda k\u0131salt\u0131l\u0131rm\u0131\u015f. Bu bi\u00e7imde k\u0131salt\u0131la k\u0131salt\u0131la \u2018o\u2019<\/em> harfi, \u2018q\u2019<\/em> harfinin alt\u0131na ge\u00e7mi\u015f ve evrilerek g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki \u2018?\u2019<\/strong> sembol\u00fc ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f.<\/p>\n

Bununla birlikte durumun bu t\u00fcrl\u00fc ger\u00e7ekle\u015fti\u011fine dair ger\u00e7ek bir delil neredeyse yok diyebiliriz zira \u015fimdiye kadar hi\u00e7bir Orta \u00c7a\u011f<\/strong> temelli bir el yaz\u0131s\u0131 bulunamad\u0131. Fakat gidi\u015f yoluna bakarsak mant\u0131kl\u0131 olmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc bizim teoriye puan\u0131m\u0131z 7\/10.<\/p>\n

Yine Romal\u0131lar!: Lakin bu sefer olay\u0131n merkezinde \u0130ngiliz Alcuin var<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

Dilbilimciler taraf\u0131ndan en \u00e7ok kabul g\u00f6ren \u00f6yk\u00fc, York\u2019lu Alcuin\u2019in k\u0131ssas\u0131d\u0131r. Alcuin, 8. y\u00fczy\u0131l \u0130ngiltere\u2019sinde ya\u015fam\u0131\u015f bir akademisyendi ve Cherlamange\u2019nin kendisinden onun mahkemesine bir i\u015ftirak daveti alm\u0131\u015ft\u0131. Alcuin bu teklifi teredd\u00fct etmeden kabul edip Fransa\u2019ya gitti. Fransa\u2019dayken Alcuin, say\u0131s\u0131z \u015fiir ve kitap yazd\u0131.<\/p>\n

Alcuin\u2019in \u015fiir ve kitap yazd\u0131\u011f\u0131 bu vakit zarf\u0131nda yaz\u0131l\u0131 metinlerde noktalama i\u015faretlerine duyulan muhta\u00e7l\u0131k daha da bariz hale gelmi\u015fti \u00e7\u00fcnk\u00fc kitaplar art\u0131k yaln\u0131zca rahipler taraf\u0131ndan halka kar\u015f\u0131 sesli olarak de\u011fil, kendi ba\u015flar\u0131nayken de okunur hale gelmi\u015fti. Nerede duraklamalar\u0131 gerekti\u011fini ve nerede soruya vurgu yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmeden rahiplerin okuduklar\u0131 \u015feyi anlamalar\u0131 \u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131 h\u00e2le gelmi\u015fti.<\/p>\n

<\/p>\n

Bu s\u0131k\u0131nt\u0131ya tahlil bulmak ismine Alcuin, bir c\u00fcmlenin sonuna getirilen ve c\u00fcmlenin vurgusunu belirleyen \u2018punctus interrogativus<\/em>\u2019 sembol\u00fcn\u00fc yaratt\u0131. Sembol\u00fcn kendisi, eski Roma<\/strong> noktalar\u0131ndan birinin \u00fczerinde yer alan bir dalga i\u015faretiydi. Noktan\u0131n \u00fczerindeki bu s\u00fcsleme (yani g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki soru i\u015fareti), Paris\u2019teki akademisyenlerin noktalama i\u015faretlerini standart h\u00e2le<\/strong> getirmesine sebep oldu.<\/p>\n

Sadece soru c\u00fcmlelerinde kullanmak i\u00e7in Alcuin\u2019in \u2018punctus interrogativus<\/em>\u2019 sembol\u00fcn\u00fc se\u00e7tiler. 17. y\u00fczy\u0131lda matbaa ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve soru i\u015fareti<\/strong> sembol\u00fc t\u00fcm Bat\u0131 \u00fclkelerinde kozmik bir sembol olarak kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Arap d\u00fcnyas\u0131 soru i\u015faretiyle<\/em> birinci sefer tan\u0131\u015ft\u0131klar\u0131nda, sa\u011fdan sola yazd\u0131klar\u0131 i\u00e7in soru i\u015faretinin istikametini yatay olarak z\u0131t \u00e7evirdiler. \u0130spanyollar ise ters \u00e7evirerek<\/strong> c\u00fcmlelerinin ba\u015f\u0131nda da kullanmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n

Bonus bilgi: \u0130spanyolcada soru i\u015fareti neden kar\u015f\u0131t olarak da kullan\u0131l\u0131yor?<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130spanyolcada bir c\u00fcmlenin i\u00e7erisindeki s\u00f6zleri de\u011fi\u015ftirmeden yaln\u0131zca noktalamalarla o c\u00fcmleyi ola\u011fan, \u00fcnlem yahut soru c\u00fcmlesi haline getirebiliyorsunuz. Bu da yaz\u0131l\u0131 durumlarda vurguyu daha \u00e2l\u00e2 yapman\u0131za sa\u011fl\u0131yor. \u00d6rne\u011fin:<\/p>\n