{"id":30243,"date":"2022-05-21T04:24:04","date_gmt":"2022-05-21T01:24:04","guid":{"rendered":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=30243"},"modified":"2022-05-21T04:24:04","modified_gmt":"2022-05-21T01:24:04","slug":"sahsi-datalarin-islenmesi-ne-demek-kabul-edince-ne-oluyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=30243","title":{"rendered":"\u015eahs\u00ee Datalar\u0131n \u0130\u015flenmesi Ne Demek, Kabul Edince Ne Oluyor"},"content":{"rendered":"

\u0130nternette gezinirken birden fazla vakit bir web sitesine \u00fcye olmak istedi\u011fimizde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7oklukla okumadan onaylaya bast\u0131\u011f\u0131m\u0131z ferd\u00ee data kontrat\u0131<\/em><\/strong> \u00fczere uzun metinler \u00e7\u0131k\u0131yor. Asl\u0131nda bu bakmadan ge\u00e7ti\u011fimiz kontratlar bir olduk\u00e7a k\u0131ymetli, zira internet \u00fczerinden kullan\u0131lacak olan datalar, isminden da a\u015fik\u00e2r oldu\u011fu \u00fczere kendi \u015fahs\u00ee bilgilerimiz.<\/p>\n

Pekala ferd\u00ee bilgilerin i\u015flenmesi<\/strong> ne manaya geliyor? Web sitelerin \u015fahs\u00ee bilgilerimizi i\u015flemesi tehlikeli ya da yasak m\u0131? \u0130nternetteki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131z hakk\u0131nda k\u0131ymetli sorulara kar\u015f\u0131l\u0131k veren yaz\u0131m\u0131z\u0131 sizler i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131k. Keyifli okumalar dileriz.<\/p>\n

\u015eahs\u00ee bilgi nedir?<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

Ferd\u00ee data,\u00a0kimli\u011fi belirlenebilen<\/strong> rastgele bir bireye dair her t\u00fcrl\u00fc bilgi halinde tan\u0131mlan\u0131r. Ferd\u00ee bilgi bir bireyin do\u011fum yeri, do\u011fum tarihi, ismi ve soyad\u0131 \u00fczere kolay bilgilerle sonland\u0131r\u0131lmaz. Bu bilgilere t\u0131pk\u0131 vakitte bireyin fiziki \u00f6zellikleri, ilgi alanlar\u0131, ekonomik ve ruhsal durumu \u00fczere bilgiler de dahildir.\u00a0<\/p>\n

Yani \u015fahs\u00ee bilgiler ta\u015f\u0131t ruhsat\u0131n\u0131zdan IP adresinize kadar envai \u00e7e\u015fit bilgileri kapsar. Ferd\u00ee datalar bireyden direkt yahut dolayl\u0131 yollardan<\/strong> al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, tart\u0131\u015fmaya son derece a\u00e7\u0131k ve hudutlar\u0131 \u00e7izilemeyen bir kavramd\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n

Ferd\u00ee datan\u0131n<\/strong> hakikat say\u0131labilmesi i\u00e7in, daha evvel de belirtti\u011fimiz \u00fczere bireyin kimli\u011finin tespit edilebilir olmas\u0131 gereklidir. \u00d6rnek verecek olursak \u015fayet bir T\u00fcrkiye vatanda\u015f\u0131 iseniz ve T.C kimlik numaran\u0131z bulunuyorsa, do\u011frulanabilir \u015fahs\u00ee bilgiye sahip oluyorsunuz demektir. Lakin \u015fayet bilgiler bir anonim kullan\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan sa\u011fland\u0131ysa, bu bilgiler ferd\u00ee bilgi olarak say\u0131lamaz.<\/p>\n

Ferd\u00ee datalar\u0131n yan\u0131nda bir de \u00f6zel nitelikli \u015fahs\u00ee bilgiler<\/strong><\/em> vard\u0131r. \u00d6zel nitelikli ferd\u00ee datalar, bireyin dini inanc\u0131, siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, etnik k\u00f6keni, taraftar\u0131 oldu\u011fu grup ve \u00fcyesi oldu\u011fu dernekler \u00fczere daha \u00f6zel bilgileri kapsar.\u00a0<\/p>\n

\u015eahs\u00ee datalar\u0131n i\u015flenmesi ne demek?<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

\u015eahs\u00ee bilgilerin i\u015flenmesi<\/strong><\/em>, sahip olunan datalar\u0131n \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen rastgele bir s\u00fcrece isim verilir. Bunlar\u0131n i\u00e7erisinde bilgilerin toplanmas\u0131, kaydedilmesi, depolanmas\u0131, organize edilmesi, de\u011fi\u015ftirilmesi ve yay\u0131nlanmas\u0131 \u00fczere bir\u00e7ok farkl\u0131 s\u00fcre\u00e7 bulunur.\u00a0<\/p>\n

Kanunda, \u015fahs\u00ee bilgilerin i\u015flenebilmesi i\u00e7in istisnai durumlar d\u0131\u015f\u0131nda bireyin iste\u011fine muhta\u00e7l\u0131k duyulmaz<\/strong>. Fakat yeniden de web siteleri kar\u015f\u0131n\u0131za onayla yahut reddet se\u00e7ene\u011fi \u00e7\u0131kar\u0131r. Datalar\u0131n\u0131z\u0131n i\u015flenmesini kabul etmedi\u011finiz s\u00fcrece ekseriyetle ya bu usul sitelere \u00fcye olamazs\u0131n\u0131z ya da siteden yararlanabilece\u011finiz \u00f6zelliklerin say\u0131s\u0131 d\u00fc\u015fer.\u00a0<\/p>\n

S\u0131hhatiniz ve cinsel hayat\u0131n\u0131zla ilgili olan ferd\u00ee bilgilerin i\u015flenmesi i\u00e7in ise bireyin a\u00e7\u0131k ve yaz\u0131l\u0131 iste\u011fini<\/strong> almak ko\u015fuldur. Bu bilgiler hastane \u00fczere kamu kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan i\u015flenir ve datalar\u0131n \u00f6teki taraflarla payla\u015f\u0131lmas\u0131 katiyen yasakt\u0131r.\u00a0<\/p>\n

Otomatik ve otomatik olmayan yollarla \u015fahs\u00ee datalar\u0131n i\u015flenmesi\u00a0<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

Ferd\u00ee bilgilerin i\u015flenmesi ekseriyetle iki farkl\u0131 yol arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Bunlardan birincisi, bilgilerin otomatik olmayan yollarla<\/strong> elde edilmesine denir. \u015eahs\u00ee datalar sabit disklerde, CD\u2019lerde yahut sunucularda elle girilerek i\u015flenebilir.<\/p>\n

Bu \u00e7e\u015fit datalar yaln\u0131zca kaydedilse bile buna data s\u00fcrece denir. Yani maksat ne olursa olsun, bir ferd\u00ee data kaydedilmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 andan itibaren buna ferd\u00ee bilgilerin i\u015flenmesi<\/strong> ismi verilir.<\/p>\n

\u0130kinci yol ise ferd\u00ee bilgilerin otomatik olarak i\u015flenmesine <\/strong>denir. Ferd\u00ee bilgilerin otomatik i\u015flenmesi, insan g\u00fcc\u00fcne gereksinimin en az d\u00fczeyde oldu\u011fu durumlara isim veriliyor. Bu bilgiler, bili\u015fim sistemleri \u00fczerinden otomatik olarak \u00f6zel dal yahut kamu kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan i\u015fleniyor. Datalar\u0131n kaydedilmesi, de\u011fi\u015ftirilmesi ya da kullan\u0131lmas\u0131, otomatik olarak ger\u00e7ekle\u015fiyor.\u00a0<\/p>\n

Ferd\u00ee datalar\u0131n otomatik olarak i\u015flenmesi, teknolojik ayg\u0131tlar \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

Otomatik olarak i\u015flenen datalar, \u00e7oklukla bilgisayar, telefon, tablet ya da ak\u0131ll\u0131 saat arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla elde ediliyor. Bu t\u0131p ayg\u0131tlar\u0131n i\u00e7erisinde bulunan birtak\u0131m yaz\u0131l\u0131m ve algoritmalar<\/strong>, ayg\u0131t\u0131n datalar\u0131 otomatik bir formda bizatihi i\u015flemesine imkan sa\u011fl\u0131yor.\u00a0<\/p>\n

\u00d6rnek verecek olursak, ak\u0131ll\u0131 saatinizle birlikte spor yapmaya ba\u015flamadan evvel boyunuz ve kilonuz \u00fczere ferd\u00ee fizik\u00ee bilgilerinizi<\/strong> bu ayg\u0131ta tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim. \u015eayet kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z uygulama ferd\u00ee bilgilerinizi kullan\u0131yorsa, boyunuz ve kilonuz, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan be\u015ferlerle birlikte belli bir kategori alt\u0131nda toplan\u0131yor demektir.\u00a0<\/p>\n

Ferd\u00ee datalar, data kay\u0131t sisteminde toplan\u0131yor\u00a0<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

Az evvel vermi\u015f oldu\u011fumuz uzunluk ve kilo \u00f6rne\u011fiyle birlikte bilgilerin kategorize edilerek<\/strong> topland\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r. Kanuna nazaran bilgilerin yasal yollarla i\u015flenmesinin tek yolu, bu datalar\u0131 kategorize etmekten ge\u00e7iyor.<\/p>\n

Yani siz rastgele bilgi toplayarak bu bilgileri alt alta s\u0131ralayam\u0131yorsunuz. Ferd\u00ee datalar\u0131 i\u015flemeden evvel bu datalar\u0131 neden toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131<\/strong>, datalar\u0131 kategorize ederek a\u00e7\u0131klaman\u0131z gerekiyor. Mesela, Galatasaray ve Fenerbah\u00e7e futbol kadrolar\u0131n\u0131 tutan bireylerin \u015fahs\u00ee datalar\u0131n\u0131 toplamak istiyorsunuz. Bunun i\u00e7in bilgileriniz \u00f6ncelikle Fenerbah\u00e7e Futbol grubunu destekleyenler \u00fczere kategorize edilmelidir.\u00a0<\/p>\n

Aksi takdirde, muhakkak bir kategoriye sahip olmayan ve neden i\u015flendi\u011fi muhakkak olmayan ferd\u00ee bilgiler, yasad\u0131\u015f\u0131<\/strong> say\u0131lacakt\u0131r. Tarza uygun olarak toplanan bilgiler, data kay\u0131t sistemi denilen bir yerde toplan\u0131r. Bu bilgi kay\u0131t sistemindeki t\u00fcm \u015fahs\u00ee datalar kategorize edilmi\u015ftir ve belli bir hedefe hizmet etmektedir.<\/p>\n

\u015eahs\u00ee datalar\u0131n i\u015flenmesindeki emel nedir?<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

\u015eahs\u00ee datalar\u0131n i\u015flenmesi<\/strong><\/em>, akl\u0131n\u0131za gelmeyecek kadar fazla gayeye hizmet edebilir. Kamu kurulu\u015flar\u0131, \u00f6zel dallar yahut web siteleri, \u015fahs\u00ee bilgilerinizi birbirinden farkl\u0131 gayeler i\u00e7in kullanabilir. G\u00fcnl\u00fck hayatta en \u00e7ok kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan s\u00fcre\u00e7, bilgilerimizi reklamlar do\u011frultusunda kullanan kurulu\u015flardan gelir. Bir \u015firket, \u015fahs\u00ee bilgilerinizi kendi yahut bir \u00f6b\u00fcr markan\u0131n reklam\u0131n\u0131 yapmak ve sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in kullanabilir.\u00a0<\/p>\n

\u00d6rnek verecek olursak, halihaz\u0131rda bir Facebook \u00fcyesi oldu\u011funuzu ve Google arama motorunda spor ayakkab\u0131 aramas\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 varsayal\u0131m. Arama sayfas\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131p Facebook\u2019u a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131z vakit, sayfada farkl\u0131 markalara ili\u015fkin spor ayakkab\u0131 reklamlar\u0131<\/strong> g\u00f6rmeye ba\u015flars\u0131n\u0131z. Bu bi\u00e7im reklamlar\u0131n bir tesad\u00fcf olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 elbette siz de biliyorsunuz.<\/p>\n

Bu reklamlar bazen o kadar abart\u0131l\u0131 bir formda kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor ki, arama yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015fey i\u00e7in neredeyse illallah edecek duruma<\/strong> geliyorsunuz. Hatta bazen, arama yapmasan\u0131z bile ender de olsa sesli olarak lisana getirdi\u011finiz bir eserin reklam\u0131n\u0131 bile g\u00f6rebilirsiniz. Biri bizi dinliyor tela\u015f\u0131na kap\u0131lman\u0131z \u00e7ok ola\u011fan. Lakin ne yaz\u0131k ki, ne Facebook\u2019un ne de \u00f6teki bir sitenin bizleri dinleyip dinlemedi\u011fini biz de bilmiyoruz<\/strong>.<\/p>\n

Ferd\u00ee bilgiler, makus gayeli \u015fah\u0131slar\u0131 tespit etmekte\u00a0i\u015fe fayda<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

Kullanm\u0131\u015f oldu\u011funuz IP adresinizin, \u015fahs\u00ee bilgi kapsam\u0131na<\/strong> girdi\u011fini daha evvel belirtmi\u015ftik. \u0130nternette yap\u0131lan mak\u00fbs hedefli aramalarda, IP adresi sayesinde ki\u015fi \u00e7ok rahat bir bi\u00e7imde tespit edilebilir. \u00d6rnek verecek olursak, pedofili g\u00f6r\u00fcnt\u00fc arayan bir ki\u015fi, IP adresinden rahat\u00e7a edilebilir ve gerekli cezai s\u00fcre\u00e7ler<\/strong> uygulanabilir.\u00a0<\/p>\n

Tekrar, internette insanlar\u0131n ferd\u00ee banka bilgilerini kopyalayan bir sitenin IP adresi tespit edilerek, bu kabahati kimin i\u015fledi\u011fi <\/strong>kolay bir halde bulunabilir. Kredi kart\u0131 s\u00fcre\u00e7leriniz i\u00e7in bankan\u0131z\u0131 arad\u0131\u011f\u0131n\u0131z vakit, sizden bir\u00e7ok vakit sesli komut<\/strong> istediklerine \u015fahit olmu\u015fsunuzdur.<\/p>\n

Bankalar, m\u00fc\u015fterilerinin seslerini data kay\u0131t sistemlerine kaydederler ve siz bankay\u0131 arad\u0131\u011f\u0131n\u0131z vakit kim oldu\u011funuzdan emin olmak<\/strong> isterler. Kredi kart\u0131n\u0131z\u0131n \u00e7al\u0131nmas\u0131 \u00fczere durumlarda sizi tespit eden ki\u015finin sesi sizinle birebir olmayaca\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, m\u00fc\u015fteri hizmetlerinden rastgele bir hizmet alamaz<\/strong> ve kart derhal kapat\u0131l\u0131r.\u00a0<\/p>\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130nternette gezinirken birden fazla vakit bir web sitesine \u00fcye olmak istedi\u011fimizde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7oklukla okumadan onaylaya bast\u0131\u011f\u0131m\u0131z ferd\u00ee data …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":30244,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15],"tags":[884,2184,4948,1223],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30243"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30243"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30243\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30245,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30243\/revisions\/30245"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30244"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30243"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}