{"id":20479,"date":"2022-05-03T03:18:04","date_gmt":"2022-05-03T00:18:04","guid":{"rendered":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=20479"},"modified":"2022-05-03T03:18:04","modified_gmt":"2022-05-03T00:18:04","slug":"bilgisayar-ve-telefonlardaki-islemci-nedir-ne-ise-fayda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=20479","title":{"rendered":"Bilgisayar ve Telefonlardaki ‘\u0130\u015flemci’ Nedir, Ne \u0130\u015fe Fayda?"},"content":{"rendered":"

G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz b\u00fct\u00fcn elektronik devrelerin, verilen komutlardan sorumlu \u00fcniteleri var. Bu \u00fcnitelere ise i\u015flemci<\/strong><\/em> diyoruz. Elektronik devrenin kapsam\u0131 ve misyonlar\u0131 ne kadar karma\u015f\u0131k ve geli\u015fmi\u015f ise i\u015flemcinin s\u00fcre\u00e7 g\u00fcc\u00fc de o kadar b\u00fcy\u00fck ehemmiyet ta\u015f\u0131yor. \u0130\u015fte bu nedenle televizyon kumandas\u0131ndaki i\u015flemci yerine daha \u00e7ok bilgisayar<\/strong> ve ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131m\u0131z\u0131<\/strong> y\u00f6neten i\u015flemcileri konu\u015fma ihtiyac\u0131 duyuyoruz.<\/p>\n

Pekala tam olarak nedir bu i\u015flemci<\/strong>, ne i\u015fe fayda, bilgisayar ve ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131m\u0131z ba\u015fta olmak \u00fczere hangi vazifelerden sorumludur? \u00d6b\u00fcr elektronik devreleri rafa kald\u0131r\u0131p, yaln\u0131zca hayat\u0131m\u0131z\u0131n her an\u0131nda bulunan iki ayg\u0131t\u0131n i\u00e7erisindeki i\u015flemcilere dair her \u015feyi a\u00e7\u0131kl\u0131yoruz.<\/p>\n

\u0130\u015flemci <\/em>nedir?<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

Teknik bir lisan kullan\u0131l\u0131rsa \u0130ngilizce ismi \u201cCentral Processing Unit\u201d, T\u00fcrk\u00e7e ismi ise \u201cMerkezi s\u00fcre\u00e7 \u00fcnitesi<\/strong>\u201ddir. Teknik lisan \u00e7oklukla kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan \u00e7ok tercih edilmedi\u011fi i\u00e7in, yayg\u0131n ismi i\u015flemci olmu\u015ftur.\u00a0\u0130\u015flemci bir bilgisayar ya da ak\u0131ll\u0131 telefonun\u00a0beynidir. Bu devreler\u00a0\u00fczerinde yap\u0131lan t\u00fcm s\u00fcre\u00e7ler, hesaplamalar i\u015flemci bile\u015feni<\/strong> \u00fczerinde yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015flemci \u00e7e\u015fitleri<\/em> neye nazaran ayr\u0131l\u0131r?<\/b><\/p>\n

\u00c7ekirdek say\u0131s\u0131na nazaran:<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

\u0130\u015flemcilerde bulunan \u00e7ekirdek say\u0131s\u0131, i\u015flemci surat\u0131na direkt tesirde bulunur. Zira i\u015flemcide bulunan her \u00e7ekirdek, i\u015flemcilerin GHz \u00fczerinden belirtilen surat\u0131nda s\u00fcre\u00e7 yapma g\u00fcc\u00fcne sahiptir. Evvelce, b\u00fct\u00fcn i\u015flemciler<\/strong> tek \u00e7ekirdekliydi. Bu y\u00fczden i\u015flemcileri birbirinden ay\u0131ran en de\u011ferli \u015fey, saat h\u0131zlar\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Teknoloji ilerledik\u00e7e \u00e7ift \u00e7ekirdekli (dual-core<\/strong>), d\u00f6rt \u00e7ekirdekli (quad-core<\/strong>) ve sekiz \u00e7ekirdekli (octa-core<\/strong>) i\u015flemci modelleri yayg\u0131nla\u015ft\u0131. Bu sayede bilgisayarlar t\u0131pk\u0131 anda birden fazla s\u00fcreci yerine getirebilen, yani multi-tasking yetene\u011fi olan bile\u015fenler h\u00e2line geldi. Sadece i\u015flemci \u00e7ekirdeklerine odaklanan, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir yaz\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131k. O yaz\u0131ya buradan ula\u015fabilirsiniz.<\/p>\n

Ak\u0131ll\u0131 telefonlar da \u00e7ok \u00e7ekirdekli i\u015flemcilerin g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanan ayg\u0131tlar ortas\u0131nda. \u00c7ift \u00e7ekirdekli birinci ak\u0131ll\u0131 telefon yapan firma, 2011 y\u0131l\u0131nda piyasaya s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Optimus 2X model telefon ile LG oldu. Telefonda kullan\u0131lan i\u015flemcinin modeli ise ARM Cortex-A9<\/strong>\u2019ydi.<\/p>\n

Mimari yap\u0131lar\u0131na nazaran:<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

\u0130\u015flemci mimarileri g\u00fcn\u00fcm\u00fczde iki farkl\u0131 \u00e7e\u015fide ayr\u0131l\u0131yor. Bunlar 32-bit<\/strong> ve 64-bit<\/strong>. 32-bit ve 64-bit tarifleri, i\u015fletim sistemleri sayesinde \u00e7ok yak\u0131ndan bildi\u011fimiz kavramlar. Dilerseniz art\u0131k iki t\u0131bb\u0131n de ge\u00e7mi\u015finden bahsedelim.<\/p>\n

1990\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar b\u00fct\u00fcn bilgisayarlarda 32-bit i\u015flemciler kullan\u0131l\u0131yordu. Intel Pentium ve AMD\u2019nin \u00fcretti\u011fi birinci i\u015flemci modellerinin hepsi 32-bit mimarisine sahipti. 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda ise hayatlar\u0131m\u0131zda 64-bit i\u015flemciler girmeye ba\u015flad\u0131. Daha sonra 2005 y\u0131l\u0131nda Microsoft Windows XP<\/strong>\u2019nin 64-bit s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc yay\u0131nlad\u0131. Meskenlerde kullan\u0131lan bilgisayarlar da d\u00fczg\u00fcnden g\u00fczele 64-bit mimarisini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilir h\u00e2le gelmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Ak\u0131ll\u0131 telefonlarda 32-bit i\u015flemcilerden 64-bit i\u015flemcilere ge\u00e7i\u015f ise 2010\u2019lu y\u0131llarda ya\u015fand\u0131. Bu ge\u00e7i\u015fi birinci yapan telefon, Apple\u00a0iPhone 5S<\/strong> oldu. Sonras\u0131ndaysa telefonlarda da bir kesim standard\u0131 h\u00e2line gelen 64-bit i\u015flemciler, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde b\u00fct\u00fcn ak\u0131ll\u0131 telefonlar taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

\u0130\u015flemcilerde 32-bit ve 64-bit mimarisinin farklar\u0131 nelerdir?<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

32-bit ve 64-bit i\u015flemciler ortas\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck farklardan biri, i\u015flemcilerin saniye ba\u015f\u0131na<\/strong> yapabildikleri hesaplama say\u0131lar\u0131. 64-bit i\u015flemciler birden fazla \u00e7ekirde\u011fe sahip olduklar\u0131 i\u00e7in, bu t\u00fcrl\u00fc bir kapasitesi olmayan 32-bit i\u015flemcileri s\u00fcrat manas\u0131nda olduk\u00e7a geride b\u0131rak\u0131yor.<\/p>\n

32-bit ve 64-bit mimarilerinin ortalar\u0131ndaki farklardan bir ba\u015fkas\u0131ysa, destekleyebildikleri azam\u00ee RAM \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc. 32-bit i\u015flemciler azam\u00ee 4 GB RAM<\/strong>\u2019e kadar dayanak verebiliyorken, 64-bit i\u015flemcilerin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde dayanak verebildi\u011fi azam\u00ee RAM kapasitesi 8 TB civar\u0131nda.<\/p>\n

\u0130\u015flemci surat\u0131 ne demek?<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

\u0130\u015flemci surat\u0131 diye tabir edilen \u015feyin teknik ismi asl\u0131nda i\u015flemcinin saat surat\u0131d\u0131r (Clock Speed). G\u00fcn\u00fcm\u00fczde eskisine oranla \u00e7ok s\u00fcratli i\u015flemciler \u00fcretildi\u011fi i\u00e7in art\u0131k MHz ile de\u011fil, GHz <\/strong>bedeliyle saat surat\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc yap\u0131l\u0131r. Pekala bu s\u00fcrate neden saat surat\u0131 deniyor hi\u00e7 merak ettiniz mi?<\/p>\n

\u00c7abucak cevaplayal\u0131m. Bunun sebebi, ortaya \u00e7\u0131kan suratlar\u0131n i\u015flemcinin bir saniyede yapabildi\u011fi s\u00fcre\u00e7 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcyle \u00f6l\u00e7\u00fclmesi. Verdi\u011fimiz bilginin daha kolay anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in mevzuyu biraz daha a\u00e7al\u0131m. \u00d6ncelikle bilmeniz gereken \u015fey \u015fu: \u0130\u015flemci taraf\u0131ndan yerine getirilen her s\u00fcre\u00e7, 1 Hz<\/strong> bedeliyle \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Sonras\u0131nda bir i\u015flemcinin saniyede ka\u00e7 1 Hz\u2019lik s\u00fcre\u00e7 yapabildi\u011fi denetim edilir. Sonu\u00e7 olarak da her i\u015flemcinin en \u00e7ok g\u00f6ze \u00e7arpan \u00f6zelli\u011fi olan saat surat\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Bir \u00f6rnek vererek anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan emin olal\u0131m: Bir i\u015flemcinin saat surat\u0131 4 GHz ise, saniyede 4,000,000,000 (d\u00f6rt milyar)<\/strong> s\u00fcreci yerine getirebilir.<\/p>\n

<\/p>\n

T\u00fcm bunlar\u0131n yan\u0131nda, i\u015flemcilerin tek de\u011ferli \u00f6zelli\u011finin surat\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da hat\u0131rlatal\u0131m. Bir i\u015flemcinin surat\u0131 kadar, sahip oldu\u011fu \u00e7ekirdek say\u0131s\u0131 <\/strong>da epey de\u011ferli. Bu mevzuyu ele alarak i\u015flemcilerdeki \u00e7ekirde\u011fin tam olarak ne oldu\u011funu cevaplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir yaz\u0131m\u0131z da mevcut. Dilerseniz buraya t\u0131klayarak o i\u00e7eri\u011fimize de g\u00f6z atabilirsiniz.<\/p>\n

Bilgisayar i\u015flemcisi ve telefon i\u015flemcisi ortas\u0131nda fark var m\u0131?<\/b><\/p>\n

Her ne kadar bilgisayar ve ak\u0131ll\u0131 telefonlar birbirlerine \u00e7ok benzeyen iki makine olarak g\u00f6r\u00fcnseler de asl\u0131nda hi\u00e7 benzemedikleri <\/strong>noktalar mevcut. \u0130\u015flemci i\u00e7in de bunlardan biri diyebilir. Dilerseniz bilgisayar ve telefonlarda bulunan i\u015flemciler ortas\u0131nda ne \u00fczere farklar oldu\u011funa unsurlar halinde bakmaya ba\u015flayal\u0131m.<\/p>\n

Bilgisayar ve telefon i\u015flemcileri ortas\u0131ndaki farklar:<\/b><\/p>\n

\u0130\u015flemcilerde kullan\u0131lan mimari \u00e7e\u015fitleri:<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde i\u015flemci dendi\u011fi vakit akla birinci olarak bilgisayarlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7inde bulunan, kare bi\u00e7imindeki bile\u015fen geliyor. Gel gelelim, konu bahis bir ak\u0131ll\u0131 telefon oldu\u011fu vakit bahsi ge\u00e7en i\u015flemciyi de t\u0131pk\u0131 formda d\u00fc\u015f\u00fcnmek pek hakikat de\u011fil. Zira ak\u0131ll\u0131 telefonlarda, \u201cyongada sistem<\/strong>\u201d (System on a Chip)<\/em> ismi verilen bir yap\u0131 tercih ediliyor.<\/p>\n

Nedir bu yongada sistem? Bilgisayarla ortas\u0131ndaki temel fark \u015fu: Bilgisayarlarda ekran kart\u0131 ve i\u015flemci \u00fczere bile\u015fenlerin hepsi i\u00e7in farkl\u0131 bir yuva bulunur. Lakin telefonlar\u0131n i\u00e7inde bulunan alan k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in her bile\u015fene farkl\u0131 bir yuva ay\u0131rmak pek de kolay de\u011fil. Telefon \u00fcreticileri de bu y\u00fczden birden fazla bile\u015feni tek bir yongan\u0131n <\/strong>\u00fczerinde birle\u015ftirmeyi tercih ediyorlar.<\/p>\n

G\u00fc\u00e7 t\u00fcketimi ve \u0131s\u0131 idaresi:<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

Bilgisayar\u0131n\u0131za bir i\u015flemci alacaksan\u0131z bakman\u0131z gereken birinci \u015feyler i\u015flemcinin saat surat\u0131 ve \u00e7ekirdek say\u0131s\u0131d\u0131r. Fakat husus ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n i\u015flemcilerine geldi\u011fi vakit de\u011fi\u015fen bir konu var. Ak\u0131ll\u0131 telefonlarda bulunan i\u015flemcilerin s\u0131rf say\u0131sal k\u0131ymetlerle \u00f6l\u00e7\u00fclmesi, bu i\u015flemcilerin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 <\/strong>g\u00f6z gerisi etmeye sebep olur.<\/p>\n

Bir i\u015flemci \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, her bile\u015fen \u00fczere y\u00fcksek \u00f6l\u00e7\u00fclerde \u0131s\u0131 \u00fcretir. Bilgisayarlarda kullan\u0131lan i\u015flemcileri so\u011futmak kolay. \u0130\u015flemci<\/strong> macunu<\/strong>, i\u015flemci fan\u0131 ya da s\u0131v\u0131 i\u015flemci so\u011futucu kitleri derken bir s\u00fcr\u00fc farkl\u0131 se\u00e7enek ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Fakat ak\u0131ll\u0131 telefonlar zati \u00e7ok s\u0131k\u0131\u015f\u0131k bir alanda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in t\u00fcketicinin maalesef bu t\u00fcrl\u00fc bir talihi olmuyor.<\/p>\n

ARM \u00fczere b\u00fcy\u00fck ak\u0131ll\u0131 telefon i\u015flemci \u00fcreticileri de bu ger\u00e7e\u011fin fark\u0131nda. Tahlil olarak da i\u015flemcilerin g\u00fc\u00e7lerine k\u0131s\u0131t\u00a0koyuyorlar<\/strong>. Lakin i\u015fin pazarlama k\u0131sm\u0131 y\u00fcz\u00fcnden birtak\u0131m ba\u015f kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kabiliyor. Bilgisayar i\u015flemcilerinin verilen saat suratlar\u0131 daima olarak ula\u015f\u0131labilen de\u011ferlerken, ak\u0131ll\u0131 telefon i\u015flemcileri i\u00e7in verilen suratlar sadece teorik bir kapasite.<\/p>\n

Ak\u0131ll\u0131 telefon i\u015flemcileri bir g\u00fcn bilgisayar i\u015flemcilerini yakalayabilecek mi?<\/b><\/p>\n

<\/p>\n

Mevzunun \u015fu anki h\u00e2liyle buna verilebilecek kesin bir kar\u015f\u0131l\u0131k var. O da ak\u0131ll\u0131 telefon i\u015flemcilerinin, bilgisayar i\u015flemcilerini yakalamas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131. Lakin ak\u0131lda bulundurmak gereken bir \u015fey var: Teknoloji genelde hi\u00e7 beklenmedik \u015feylerin m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131n\u0131 <\/strong>sa\u011flar.<\/p>\n

Tekrar de h\u00e2li haz\u0131rda bu t\u00fcrl\u00fc bir \u015feyin neden m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmedi\u011fini a\u00e7\u0131klayal\u0131m. Yaz\u0131m\u0131z\u0131n evvelki k\u0131s\u0131mlar\u0131nda da s\u00f6yledi\u011fimiz \u00fczere ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n i\u015flemci g\u00fc\u00e7leri bilgisayardakilerden \u00e7ok daha farkl\u0131 kriterlere ba\u011fl\u0131. Bir telefonun i\u00e7ine \u00e7ok s\u00fcratli bir i\u015flemci koyulabilir. Lakin bilgisayar i\u015flemcilerine yeti\u015fecek bir i\u015flemciyi, bir telefonun i\u00e7inde koyduktan sonra so\u011futabilecek <\/strong>bir teknoloji \u015fimdi bulunmad\u0131.<\/p>\n

Bilgisayar ve telefonlarda beyin misyonu g\u00f6ren i\u015flemcinin ne oldu\u011funa, sonras\u0131nda da bilgisayar ve telefon i\u015flemcileri ortas\u0131ndaki farklara yak\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z yaz\u0131m\u0131z\u0131n burada sonuna geliyoruz. Akl\u0131n\u0131zdaki soru i\u015faretlerini giderebildiysek ne memnun bize.<\/p>\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz b\u00fct\u00fcn elektronik devrelerin, verilen komutlardan sorumlu \u00fcniteleri var. Bu \u00fcnitelere ise i\u015flemci diyoruz. Elektronik devrenin kapsam\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20480,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[851],"tags":[1007,1435,1622,1128,901],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20479"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20479"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20479\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20481,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20479\/revisions\/20481"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20479"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20479"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20479"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}