{"id":20389,"date":"2022-05-02T23:24:02","date_gmt":"2022-05-02T20:24:02","guid":{"rendered":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=20389"},"modified":"2022-05-02T23:24:02","modified_gmt":"2022-05-02T20:24:02","slug":"whatsapp-iletileri-devlet-tarafindan-incelenebilir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=20389","title":{"rendered":"Whatsapp \u0130letileri Devlet Taraf\u0131ndan \u0130ncelenebilir mi?"},"content":{"rendered":"<p>\u00d6ncelikle\u00a0herkese merhaba, ben Avukat \u00c7a\u011fatay \u00dcsk\u00fcdar. Art\u0131k her hafta bili\u015fim hukuku ile alakal\u0131 makalelerimle sizlerle bulu\u015faca\u011f\u0131m. Birinci yaz\u0131m\u0131zda ise\u00a0<strong>son g\u00fcnlerde\u00a0WhatsApp i\u00e7eriklerinin devlet taraf\u0131ndan denetlenece\u011fi arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131<\/strong> ele alaca\u011f\u0131m. WhatsApp k\u00fcmelerinde s\u00fcratlice yay\u0131lan ses\u00a0kay\u0131tlar\u0131nda yer alan arg\u00fcmanlara nazaran, hala tasla\u011f\u0131 netle\u015fmemi\u015f olan torba yasa tasar\u0131s\u0131nda\u00a0WhatsApp i\u00e7eriklerine devlet taraf\u0131ndan eri\u015fim sa\u011flanabilece\u011fi s\u00f6yleniyordu.<\/p>\n<p>Ayr\u0131yeten \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 S\u00fcleyman Soylu\u2019nun bir m\u00fcddet evvel pandemi periyodunda yay\u0131lan uydurma haberler nedeniyle, WhatsApp k\u00fcmelerinde dola\u015fan kelam konusu ses kay\u0131tlar\u0131na ait ses tahlilleri yap\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131\u00a0a\u00e7\u0131klamas\u0131,\u00a0WhatsApp k\u00fcmelerinin denetlendi\u011fi arg\u00fcmanlar\u0131 yay\u0131larak her yerde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Bu sebeple makalemde \u00f6nce\u00a0WhatsApp\u2019\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan bahsedip, burada yer alan sohbetlerin devlet taraf\u0131ndan denetlenebilir olup olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fczere konular\u0131 hukuk\u00ee a\u00e7\u0131dan\u00a0ele alaca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p><b><strong>Mevzuyu anlamak i\u00e7in temelden ba\u015flayal\u0131m: WhatsApp nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/strong><\/b><\/p>\n<p><div><\/div>\n<\/p>\n<p>WhatsApp yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftiricilerinden\u00a0Rick Reed\u2019in Youtube \u00fczerinde anlatt\u0131\u011f\u0131 bir teknik bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcde uygulaman\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131yor. Ana s\u0131n\u0131rlar\u0131yla mevzuya yak\u0131ndan bakal\u0131m. Temel olarak\u00a0<strong>WhatsApp; bireyden \u015fahsa, bireyden birden \u00e7ok bireye yahut k\u00fcme sohbet halinde yaz\u0131l\u0131, sesli ve manzaral\u0131 bir bi\u00e7imde \u015fifrelenmi\u015f kontaklarla irtibat kurabilece\u011finiz bir sohbet yaz\u0131l\u0131m\u0131d\u0131r. <\/strong><\/p>\n<p>WhatsApp ayg\u0131ta birinci kuruldu\u011funda ki\u015finin telefon numaras\u0131 ile WhatsApp hesab\u0131n\u0131 e\u015fle\u015ftirmekte b\u00f6ylece her bir numara bir kullan\u0131c\u0131 olarak kaydolmaktad\u0131r.\u00a0Sistemde telefon numaralar\u0131 tekil olduklar\u0131 i\u00e7in ek olarak bir \u015fifre muhafazas\u0131 gerektirmemektedir. Hesap do\u011frulama s\u00fcreci ise o telefona g\u00f6nderilecek bir SMS ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Ayg\u0131t\u0131n\u0131z birinci kere WhatsApp sunucular\u0131 ile irtibat kurdu\u011funda size gelen SMS do\u011frulama koduyla telefon numaran\u0131z ve cihaz\u0131n\u0131za\u00a0\u00f6zg\u00fc bir token (g\u00fcvenlik belirteci) olu\u015fturulur.<\/p>\n<p>Program altyap\u0131s\u0131nda \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015f bir XMPP protokol\u00fcn\u00fc kullanmaktad\u0131r. Bu protokol\u00fc ge\u00e7mi\u015fte ICQ, AIM, Yahoo Chat, Google Talk \u00fczere programlar da kullanmaktayd\u0131. WhatsApp, kullan\u0131c\u0131n\u0131n WhatsApp ki\u015fi listesine otomatik olarak ki\u015fi eklemek i\u00e7in ayg\u0131t\u0131n adres defterinden t\u00fcm telefon numaralar\u0131n\u0131 otomatik olarak al\u0131r ve merkezi <strong>WhatsApp kullan\u0131c\u0131s\u0131 veritaban\u0131yla<\/strong> kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r. B\u00f6ylece telefon numaralar\u0131 kay\u0131tl\u0131 WhatsApp bireyleriyle irtibat kurulabilmektedir.<\/p>\n<p><b><strong>\u00d6b\u00fcrleri sizin WhatsApp iletilerinize ula\u015fabilir mi?<\/strong><\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/56\/5dd5cba9c97d23bd5053a686cf7f1f8ef13efa2f.jpeg\"\/><\/p>\n<p><strong>WhatsApp \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011finiz yaz\u0131\u015fmalar u\u00e7tan uca \u015fifreli olarak korunmakta oldu\u011fundan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bireyler taraf\u0131ndan uzaktan eri\u015filememektedir.<\/strong>\u00a0\u015eifrelemeyi\u00a0bir \u00f6rnek ile a\u00e7\u0131klarsak siz \u201cMerhaba\u201d yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bu bildiri telefonda \u015fifrelenir ve daha sonra WhatsApp sunucular\u0131na g\u00f6nderilir. Akabinde, sunucu iletinize gelen kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 \u015fifreler ve telefonunuza geri g\u00f6nderir. Telefonunuz iletinin \u015fifresini \u00e7\u00f6zer ve ekranda imajlar. \u0130\u015fte iletile\u015fme esnas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen \u015fifreleme ve \u00e7\u00f6zme s\u00fcre\u00e7lerini telefonunuz birinci sefer WhatsApp sunucular\u0131na ba\u011fland\u0131\u011f\u0131nda telefon numaran\u0131za has olu\u015fturmu\u015f oldu\u011fu token ile ger\u00e7ekle\u015ftirmektedir.<\/p>\n<p>WhatsApp&#39;\u0131n 5 Nisan 2016 tarihinden sonraki s\u00fcr\u00fcmleri kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde, irtibat\u0131n yaln\u0131zca kendi sunucular\u0131na de\u011fil, mesaj\u0131n g\u00f6nderildi\u011fi bireye de \u015fifreli olarak g\u00f6nderildi\u011fini \u00f6teki bir deyi\u015fle u\u00e7tan uca \u015fifrelendi\u011fini, b\u00f6ylelikle mesaj\u0131n yaln\u0131zca g\u00f6nderen ve al\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan okunabilece\u011fini garanti etmektedir. Ortadaki kimsenin, hatta WhatsApp\u2019\u0131n kendisinin dahi bu iletileri okuyamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. <em>(2)<\/em> Zira WhatsApp sunucular\u0131na ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f olsa bile i\u00e7erikler \u015fifreli oldu\u011fundan dolay\u0131 i\u00e7erik ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na eri\u015filemeyecektir.<\/p>\n<p>WhatsApp\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma mant\u0131\u011f\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ki\u015fi taraf\u0131ndan\u00a0i\u00e7eriklere uzaktan eri\u015fim m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Lakin teknolojide imkans\u0131z oldu\u011funa inanmayan biri olarak taraflardan birinin telefonunda ger\u00e7ekle\u015fecek g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ile bu durum bertaraf edilebilecektir.\u00a0Buna \u00f6rnek ise \u0130srail merkezli NSO K\u00fcme taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir malware (k\u00f6t\u00fc maksatl\u0131 yaz\u0131l\u0131m)\u00a0ile <strong>WhatsApp \u00fczerinden \u00e7e\u015fitli casus ataklar <\/strong>ger\u00e7ekle\u015ftirilmesidir. Lakin g\u00fcvenlik g\u00fcncellemeleri ile bu a\u00e7\u0131klar giderildi\u011fi WhatsApp taraf\u0131ndan duyurulmu\u015ftur.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/56\/f49536010a9e631779436c2824b8c48d1e49dd6c.jpeg\"\/><\/p>\n<p>Makalenin ba\u015f\u0131nda bahsetmi\u015f oldu\u011fum ortal\u0131kta dolanan devlet taraf\u0131ndan WhatsApp k\u00fcmelerinin denetlenece\u011fini burada yer alan ses kay\u0131tlar\u0131n\u0131n ses tahliline gidece\u011fine ait duruma da de\u011finmem gerekir. Anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere WhatsApp i\u00e7eriklerine \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ki\u015fi taraf\u0131ndan eri\u015fim m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc <strong>devlet taraf\u0131ndan internet trafi\u011fini izleme<\/strong> \u00fczere y\u00f6ntemlerle\u00a0WhatsApp i\u00e7eriklerine eri\u015filemeyecektir. Ger\u00e7ekten bu durumun t\u00fcrel bir deste\u011fi da akt\u00fcel mevzuat\u0131m\u0131zda yer almamaktad\u0131r. \u0130rtibat\u0131n denetlenmesine ait al\u0131nacak kararlar da WhatsApp yaz\u0131l\u0131m\u0131na hem teoride hem de pratikte uygulanamayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eimdiki durumda bilgi kirlili\u011fi sonucunda maalesef ara\u015ft\u0131r\u0131lmaks\u0131z\u0131n payla\u015f\u0131mlar ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. WhatsApp i\u00e7erisinde dolanan ses kay\u0131tlar\u0131, fakat kay\u0131t kendisine gelen ki\u015fi taraf\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 aktar\u0131labilecektir. Aktar\u0131ld\u0131ktan sonra ilgili ses kayd\u0131 her ne kadar incelenebilir olsa da ses kayd\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in pratikte t\u00fcm T\u00fcrkiye\u2019deki vatanda\u015flar\u0131n ses kay\u0131tlar\u0131n\u0131n oldu\u011fu bir data taban\u0131 \u00fczerinden sesin tahlilinin yap\u0131lmas\u0131 gerekecektir yani pratikte yapmak m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir.<\/p>\n<p><b><strong>WhatsApp mesajlar\u0131n\u0131za\u00a0eri\u015filmesini sa\u011flayan istisnai durumlar:<\/strong><\/b><\/p>\n<p><strong><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/56\/75d9182e46cc8e1fa1597434e64b2061444e4c1c.jpeg\"\/><\/strong><\/p>\n<p>Temelde WhatsApp yaz\u0131\u015fmalar\u0131na \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bireylerin m\u00fcdahale ile\u00a0ula\u015famayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131k, lakin birtak\u0131m durumlarda i\u00e7eriklere eri\u015fim m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. Lakin bu durumlar WhatsApp yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 vs. \u00fczere durumlardan dolay\u0131 de\u011fil, ileti g\u00f6nderilen ki\u015fi yahut bireylerin telefonunun yahut<strong> QR kodunun <\/strong>ele ge\u00e7irilmesi ile ger\u00e7ekle\u015febilecek m\u00fcmk\u00fcn durumlard\u0131r.<\/p>\n<p>Diyelim ki siz B bireyine bir bildiri g\u00f6nderdiniz ve g\u00f6ndermi\u015f oldu\u011funuz B \u015fahs\u0131n\u0131n telefonu di\u011ferlerinin eline ge\u00e7ti. Bu t\u00fcrl\u00fc bir durumda telefonu elinde bulunduran ki\u015fi<strong> 7 g\u00fcn \u00f6nceye kadar silinmi\u015f i\u00e7eriklere<\/strong> b\u00fcy\u00fck oranda ula\u015f\u0131labilecektir. WhatsApp, otomatik olarak her gece saat 02:00\u2019da yedekleme s\u00fcreci yapmaktad\u0131r ve 7 g\u00fcnl\u00fck lokal yedekleme ger\u00e7ekle\u015ftirir. WhatsApp uygulamas\u0131ndan 7 g\u00fcn \u00f6nceye kadar olan silinmi\u015f bildiriler ve medyalar bu yedeklerden geriye y\u00fcklenebilmektedir.<em>(3)<\/em><\/p>\n<p><em><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/56\/e9cb761ea352ba78e0792e2be4931dcc0ad9e799.jpeg\"\/><\/em><\/p>\n<p>Yukar\u0131daki\u00a0senaryonun ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in telefonun kilidinin bulunmamas\u0131 yahut kilidin a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. \u00d6teki bir ihtimalde ise WhatsApp Web i\u00e7in kullan\u0131lan QR Koda eri\u015filmesi ihtimalidir. Bu formda de ki\u015finin WhatsApp hesab\u0131na eri\u015filerek hesap i\u00e7eriklerine ula\u015f\u0131labilecektir. Son olarak \u015fahsa ili\u015fkin kullan\u0131c\u0131 ismi ve \u015fifrelere ula\u015f\u0131larak <strong>WhatsApp yedeklerinin tutuldu\u011fu Google Drive<\/strong> yahut <strong>iCloud\u00a0<\/strong>hesaplar\u0131na ula\u015f\u0131larak yedeklere eri\u015filmesi durumunda yedeklerin uygun telefonlara y\u00fcklenmesi ile WhatsApp datalar\u0131na eri\u015fmek m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir.\u00a0<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere WhatsApp i\u00e7eriklerine devlet taraf\u0131ndan eri\u015fim sa\u011flanmas\u0131na ait konunun ger\u00e7ekle\u015fmesi \u015fimdiki durumda <strong>telefon ele ge\u00e7irilmeksizin m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir<\/strong>. \u0130stisnai olarak bir ceza yarg\u0131lamas\u0131 esnas\u0131nda soru\u015fturma kapsam\u0131nda uygulanan arama el koyma karar\u0131 sonucu elde edilmi\u015f ku\u015fkulu bireye ili\u015fkin bir ta\u015f\u0131nabilir ayg\u0131t \u00fczerindeki WhatsApp yaz\u0131\u015fmalar\u0131na eri\u015fmek m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. Lakin bu durumun da ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in telefon model, i\u015fletim sistemi, \u015fifre durumu \u00fczere \u00e7e\u015fitli de\u011fi\u015fkenlerin sa\u011flanmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<p><b><strong>Torba yasa tasla\u011f\u0131nda ge\u00e7ti\u011fi s\u00f6ylenen &#8220;devletin WhatsApp aktivelerimizi\u00a0izleyece\u011fi&#8221; sav\u0131 ger\u00e7ek mu?<\/strong><\/b><\/p>\n<p><strong><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/56\/c88334c241817078d46f5c959adcf2938a3a423e.jpeg\"\/><\/strong><\/p>\n<p>\u00d6ncelikle \u015funu belirtmeliyim ki g\u00fcndemde yer alan 62 unsurluk torba yasa tasla\u011f\u0131 <strong>TBMM sitesinde yer almamakta <\/strong>fakat birden fazla haber sitesinde de\u011fi\u015fikli\u011fe ait tam metinler yay\u0131nlanmaktad\u0131r. <em>(4)<\/em>\u00a0Bu sebeple yorumlad\u0131\u011f\u0131m\u00a0ilgili tasar\u0131 komitede ve mecliste de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterebilecektir. Torba Yasa Tasla\u011f\u0131ndaki yer alan 5651 say\u0131l\u0131 kanun kapsam\u0131ndaki d\u00fczenlemeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda da yeniden WhatsApp i\u00e7eriklerine eri\u015fimin m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131 niyetindeyim.<\/p>\n<p>Bahsi ge\u00e7en taslak metinde yer alan d\u00fczenlemede savlarla ilgili olarak T\u00fcrkiye\u2019de yer alan kullan\u0131c\u0131lar\u0131n datalar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de bulunmas\u0131 mecburili\u011fi getirilmektedir. Bu durum ile WhatsApp vas\u0131tas\u0131yla bir su\u00e7a bahis hareket ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi noktas\u0131nda sohbet i\u00e7erikleri talep edilse bile yaln\u0131zca <strong>\u201cMetadata\u201d ismi verilen IP adresi<\/strong>, Ayg\u0131t Bilgisi, Lokasyon Bilgisi, Hesaba \u0130li\u015fkin Telefon Bilgisi \u00fczere bilgiler payla\u015f\u0131labilir hale gelecektir. Zira \u00fcstte da belirtti\u011fimiz \u00fczere WhatsApp sunucular\u0131na ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f olsa bile i\u00e7erikler token ile \u015fifrelendikleri i\u00e7in elinde token olmayan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131slar taraf\u0131ndan bu sohbetlerin \u015fifreleri \u00e7\u00f6z\u00fclemeyecek ve i\u00e7eri\u011fe eri\u015filemeyecektir.<\/p>\n<p>WhatsApp bile sunucular\u0131ndaki yaz\u0131\u015fmalara eri\u015femedi\u011fini a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. A\u00e7\u0131klanan sebeplerle kamuoyunda yer alan devlet taraf\u0131ndan WhatsApp i\u00e7eriklerinin denetlenece\u011fine ait arg\u00fcmanlar <strong>maalesef uygulamada ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmamaktad\u0131r<\/strong>. \u00d6rne\u011fin kat\u0131 maddelerle y\u00f6netilen \u00c7in, WhatsApp uygulamas\u0131ndaki sohbetlerin \u015fifreli olmas\u0131 sebebiyle \u00c7in Devleti taraf\u0131ndan ula\u015f\u0131lamamas\u0131 ve WhatsApp taraf\u0131ndan sohbet i\u00e7eriklerinin payla\u015f\u0131lmamas\u0131 \u00fczere nedenlerle \u00fclkelerinde uygulaman\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 yasaklam\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekten \u00c7in Devleti, vatanda\u015flar\u0131n\u0131 ferd\u00ee bilgilerini alabildi\u011fi ve ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 denetim edebildi\u011fi platformlar\u0131 tercih etmeleri konusunda y\u00f6nlendirmi\u015f ve \u00fclke i\u00e7inde epey yayg\u0131n olan WeChat uygulamas\u0131 kullan\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/p>\n<p><strong>Av. \u00c7a\u011fatay \u00dcSK\u00dcDAR<\/strong><\/p>\n<div><span><em><strong>D\u0130PNOTLAR<\/strong><\/em><\/span><\/div>\n<div><span>(1)\u00a0https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=TneLO5TdW_M (Eri\u015fim Tarihi: 09\/04\/2020)<\/span><\/div>\n<div><span>(2) ve (3) Resul G\u00d6KSOY, \u201cDijital Kan\u0131tlar\u0131n Elde Edilmesi ve G\u00fcvenilirli\u011finin Sa\u011flanmas\u0131\u201d, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nlar\u0131, 2019<\/span><\/div>\n<div><span>(4)\u00a0https:\/\/www.haberturk.com\/torba-yasa-teklifi-gundemde-62-maddelik-torba-yasa-teklif-taslaginda-neler-var-madde-madde-2640265 (Eri\u015fim Tarihi: 10\/04\/2020)<\/span><\/div>\n<div> <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6ncelikle\u00a0herkese merhaba, ben Avukat \u00c7a\u011fatay \u00dcsk\u00fcdar. Art\u0131k her hafta bili\u015fim hukuku ile alakal\u0131 makalelerimle sizlerle bulu\u015faca\u011f\u0131m. Birinci &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20390,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[855],"tags":[1124,1079,1728,875,862],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20389"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20389"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20389\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20391,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20389\/revisions\/20391"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20390"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20389"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20389"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20389"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}