{"id":18010,"date":"2022-04-28T11:54:03","date_gmt":"2022-04-28T08:54:03","guid":{"rendered":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=18010"},"modified":"2022-04-28T11:54:03","modified_gmt":"2022-04-28T08:54:03","slug":"firefox-tartismali-tarayici-degisikligini-onayladi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=18010","title":{"rendered":"Firefox, Tart\u0131\u015fmal\u0131 Taray\u0131c\u0131 De\u011fi\u015fikli\u011fini Onaylad\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Ge\u00e7ti\u011fimiz eyl\u00fcl ay\u0131nda Mozilla, tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7an Firefox taray\u0131c\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fikliklerini birinci kere duyurmu\u015ftu. Bir\u00e7ok denemeden sonra DoH\u2019u\u00a0<strong>(HTTPS \u00fczerinden DNS)<\/strong> varsay\u0131lan olarak etkinle\u015ftirmenin hakikat bir karar oldu\u011funa emin olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan\u00a0\u015firket, 5 ay sonra bu de\u011fi\u015fikli\u011fi resmen onaylad\u0131.<\/p>\n<p>\u015eirket, bug\u00fcn yap\u0131lan bir a\u00e7\u0131klamada varsay\u0131lan olarak \u015fifrelenmi\u015f DoH\u2019un\u00a0<strong>ABD&#39;li\u00a0kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in<\/strong> kullan\u0131ma sunulmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Pekala bu de\u011fi\u015fiklik nedir ve neden tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7\u0131yor? Gelin bu sorunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 biraz daha yak\u0131ndan inceleyelim.<\/p>\n<p><b>Mozilla\u2019n\u0131n bu de\u011fi\u015fikli\u011fi neden tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor?<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/47\/733180319ff293f9d682a1b592cddeff5b0c4c64.jpeg\"\/><\/p>\n<p>\u00c7evrimi\u00e7i ortamda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feylerin bir\u00e7ok <strong>\u015fifreli <\/strong>ve h\u00e2l\u00e2 \u015fifrelenmemi\u015f i\u00e7erikle yoluna devam eden internet sitelerinin say\u0131s\u0131 giderek azal\u0131yor lakin bunun bir istisnas\u0131 var. Taray\u0131c\u0131lar\u0131m\u0131za yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7ek <strong>URL isimleri<\/strong>, \u015fifrelenmemi\u015f a\u011f \u00fczerinden D\u00fcnya \u00c7ap\u0131nda A\u011f\u2019a g\u00fc\u00e7 sa\u011flayan senkronize isim sunucular\u0131 taraf\u0131ndan <strong>IP adreslerine \u00e7evrilmek \u00fczere<\/strong> g\u00f6nderilir.<\/p>\n<p>\u2018Domain Name System\u2019 (DNS) ismi verilen bu usul, internetin durdurulamaz b\u00fcy\u00fcmesini sa\u011flayan en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraflar\u0131ndan biri lakin t\u0131pk\u0131 vakitte temel zay\u0131fl\u0131klar\u0131ndan da biri. Bir taray\u0131c\u0131ya tan\u0131nabilir bir isim yazmak ve bir IP adresine \u00e7evrilmesini sa\u011flamak kadar kolay olan bu a\u00e7\u0131k istekler, makus niyetli \u015fah\u0131slar taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilebilir ve de\u011fi\u015ftirilebilir.<\/p>\n<p>Firefox\u2019un varsay\u0131lan olarak aktifle\u015ftirdi\u011fi DoH, bu isimleri \u015fifreler. Tart\u0131\u015fma\u00a0yaratan noktaya gelecek olursak DoH, lokal olarak tutulan DNS isim sunucular\u0131n\u0131 atlar ve bu da internet servis sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n (ISS) trafi\u011fi izlemesini yahut filtrelemesini maniler. Bu noktada Mozilla, emellerinin daha inan\u00e7l\u0131 bir internet olu\u015fturmak oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p><b>Mozilla, a\u011fdaki sald\u0131rganlar\u0131n bilgi toplamas\u0131n\u0131 \u00f6nlediklerini belirtiyor:<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/47\/978d94ce878bbe550d4507811e53352b26a7ab1d.jpeg\"\/><\/p>\n<p>Uygulamaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulayan Mozilla, <strong>\u015fifrelenmemi\u015f DNS\u2019nin <\/strong>sadece casuslu\u011fa kar\u015f\u0131 savunmas\u0131z olmakla kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0131pk\u0131 vakitte bir s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn de var oldu\u011funu ve bu nedenle internetin daha inan\u00e7l\u0131 alternatiflere ge\u00e7i\u015fi i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bu noktada \u015firket, a\u011fdaki sald\u0131rganlar\u0131n <strong>arama ge\u00e7mi\u015fine ula\u015fmas\u0131n\u0131n ve datalar\u0131 toplamas\u0131n\u0131n<\/strong> \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011fini belirtiyor.<\/p>\n<p>DoH\u2019u\u00a0yaln\u0131zca ABD\u2019deki kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in aktifle\u015ftiren \u015firket, <strong>ABD d\u0131\u015f\u0131nda olan ve bu \u00f6zelli\u011fi etkin etmek isteyen <\/strong>kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in bir rehber yay\u0131nlad\u0131.\u00a0Ayarlar > Genel > A\u011f Ayarlar\u0131 > Sa\u011fdaki a\u011f ayarlar\u0131na t\u0131klay\u0131p a\u00e7\u0131lan sayfadan <strong>HTTPS \u00fczerinden DNS\u2019<\/strong>yi aktifle\u015ftirebilirsiniz.<\/p>\n<p>Mozilla\u2019n\u0131n bu de\u011fi\u015fikli\u011fi her ne kadar tart\u0131\u015fmal\u0131 olsa da <strong>Google Chrome\u2019un<\/strong> da birebir \u015feyi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Bu noktada Google da internet trafi\u011finin bir\u00e7oklar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirmek ve izlemek i\u00e7in DoH\u2019u kullan\u0131p kullanmayaca\u011f\u0131 ve mevcut pozisyonunu kullanarak haks\u0131z rekabet olu\u015fturup olu\u015fturmayaca\u011f\u0131 konusunda sorgulanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<div> <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ge\u00e7ti\u011fimiz eyl\u00fcl ay\u0131nda Mozilla, tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7an Firefox taray\u0131c\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fikliklerini birinci kere duyurmu\u015ftu. Bir\u00e7ok denemeden sonra DoH\u2019u &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18011,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15],"tags":[945,2032,1003],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18010"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18010"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18010\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18012,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18010\/revisions\/18012"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18011"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18010"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18010"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18010"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}