{"id":10424,"date":"2022-04-14T09:36:04","date_gmt":"2022-04-14T06:36:04","guid":{"rendered":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=10424"},"modified":"2022-04-14T09:36:04","modified_gmt":"2022-04-14T06:36:04","slug":"isletim-sistemi-nedir-iste-8-yerli-isletim-sistemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/?p=10424","title":{"rendered":"\u0130\u015fletim Sistemi Nedir? \u0130\u015fte 8 Yerli \u0130\u015fletim Sistemi"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>\u0130\u015fletim sistemi<\/em> nedir?<\/strong> Bu sorudan evvel bilgisayar\u0131 k\u0131saca bilmeliyiz. Bilgisayar donan\u0131m ve yaz\u0131l\u0131m\u0131n kusursuz birle\u015fimi ile ortaya \u00e7\u0131kan bir elektronik ayg\u0131tt\u0131r. Elimize alabildi\u011fimiz somut eserler olan donan\u0131mlar, asl\u0131nda tek ba\u015flar\u0131na pek i\u015fe yaramazlar. Onlar\u0131n birbirleriyle uyumlu ve tam performansl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan yaz\u0131l\u0131mlar\u0131d\u0131r. Programlama lisanlar\u0131 ile yaz\u0131lan yaz\u0131l\u0131mlar, donan\u0131mlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r pekala yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 ne \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r? Ola\u011fan ki i\u015fletim sistemi.\u00a0<\/p>\n<p>Yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma mant\u0131\u011f\u0131nda bir cins kaynak arama vard\u0131r ve i\u015fletim sistemi de bu kaynaklar\u0131n en \u00fclk\u00fc formda payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na imkan tan\u0131r. A\u015fik\u00e2r kurallar dahilinde yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n donan\u0131mlarla, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n da hem donan\u0131m hem de yaz\u0131l\u0131mlarla irtibat\u0131n\u0131 sa\u011flarlar.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/21\/8ebbd0e1d7946960abf5db2533e1bcb418e6753a.jpeg\"\/><\/p>\n<p>\u00dcstte da anlayaca\u011f\u0131n\u0131z \u00fczere i\u015fletim sistemi hem kullan\u0131c\u0131 ile bilgisayar ortas\u0131ndaki k\u00f6pr\u00fc misyonunu \u00fcstlenir hem de donan\u0131m ve yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n hareketlerini y\u00f6netir. Diyebilirsiniz bu i\u015fletim sistemi de yaz\u0131l\u0131m, nas\u0131l oluyor da bilgisayar\u0131 y\u00f6netiyor diye. \u0130\u015fletim sisteminin kodlar\u0131, ola\u011fan yaz\u0131l\u0131mlardan \u00e7ok farkl\u0131 algoritmayla \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015fletim sistemi algoritmalar\u0131, \u00f6b\u00fcr yaz\u0131l\u0131mlara nazaran donan\u0131mlara direkt eri\u015fim yetkisi vard\u0131r. Ola\u011fan yaz\u0131l\u0131mlar bilgisayarda \u2018\u2019kullan\u0131c\u0131 modu\u2019\u2019 (User mode) ile dola\u015f\u0131rken i\u015fletim sistemi \u2018\u2019y\u00f6netici modu\u2019\u2019 (Supervisor mode) ile dola\u015f\u0131r. Bu \u00e7ekirdek mod da i\u015fletim sistemine tam yetki sa\u011flar. Mesela i\u015flemciler muhta\u00e7l\u0131\u011f\u0131 olan yaz\u0131l\u0131m kodlar\u0131 i\u00e7in i\u015fletim sistemine ileti g\u00f6nderir. \u0130\u015fletim sistemi de gereken yaz\u0131l\u0131m\u0131 i\u015flemciye y\u00f6nlendirir.<\/p>\n<p><b>\u0130\u015fletim sistemi nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/21\/a32f840b7d491bdd6fa7872b3f70b02284b72725.jpeg\"\/><\/p>\n<p><em><strong>\u0130\u015fletim sistemi<\/strong><\/em> y\u00f6netici modda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bilgisayardaki t\u00fcm yaz\u0131l\u0131mlara h\u00fckmederek onlar\u0131 y\u00f6nlendirir. Bu h\u00fckmetmek iki t\u00fcrl\u00fc olur. Kaynak idaresi (Resource management) ve kodlar\u0131n soyutland\u0131\u011f\u0131 katman. (Operating system abstraction layer)<\/p>\n<p><strong>Kaynak idaresi:<\/strong> \u0130\u015fletim sistemine asl\u0131nda en \u00e7ok burada i\u015f d\u00fc\u015f\u00fcyor. Donan\u0131mlar ortas\u0131 kaynak t\u00fcketimi denetim edilirken birebir vakitte kaynaklar\u0131n en verimli kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131l\u0131yor. \u00d6rnek verecek olursak diyelim ki ekran kart\u0131 ve i\u015flemci birebir anda yaz\u0131l\u0131m takviyesi iste\u011fi bildirdiler. \u0130\u015fletim sistemi \u00e7abucak tahlil yaparak mak\u00fbs durumda olan donan\u0131m hangisi ise evvel onun iste\u011fini cevapl\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>Kodlar\u0131n soyutland\u0131\u011f\u0131 katman:<\/strong> Bu katman asl\u0131nda biz kullan\u0131c\u0131lar\u0131 etkileyen katman. Bilgisayar lisan\u0131ndan anlayamayaca\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in i\u015fletim sistemi kodlar\u0131 soyutlayarak ekrana o denli yans\u0131t\u0131yor. Yani \u00f6rneklendirecek olursak GTA 5\u2019i indirdik ve a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in t\u0131klad\u0131k. Bu m\u00fcddet zarf\u0131nda art planda binlerce kod \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken biz yaln\u0131zca oyunun a\u00e7\u0131lma ekran\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.\u00a0<\/p>\n<p>\u0130\u015fletim sistemi o an donan\u0131m kesimlerinin isteklerine yaz\u0131l\u0131msal yan\u0131t verirken bize de soyutlanm\u0131\u015f kodlardan \u00f6zel bir katman olu\u015fturarak bekleme ekran\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. B\u00f6ylece hem kaynak idaresini hem de soyutland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f katman\u0131 yaparak birebir anda iki g\u00fc\u00e7l\u00fc vazifesi yerine getirmi\u015f oluyor.<\/p>\n<p><b>Birinci i\u015fletim sistemi ne vakit geli\u015ftirildi? Size 55 y\u0131l evvel desek&#8230;<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/21\/33aa1111e8464914e7bc5761555aa64f02cc7912.jpeg\"\/><\/p>\n<p>Evet, yanl\u0131\u015f okumad\u0131n\u0131z. Birinci i\u015fletim sistemi bundan tam 55 y\u0131l evvel yani 1964 y\u0131l\u0131nda <strong>IBM<\/strong> taraf\u0131ndan \u00fcretildi. Resmi ismiyle<strong> IBM System\/360 Operating System<\/strong> olan i\u015fletim sistemi, ticari bilgisayarlar\u0131n muhta\u00e7l\u0131\u011f\u0131 do\u011frultusunda \u00fcretilmi\u015fti. O y\u0131llarda bir i\u015fletim sisteminin \u00fcretilmi\u015f olmas\u0131 o denli zordu ki IBM, bu i\u015fletim sistemi i\u00e7in uyumlu farkl\u0131 donan\u0131msal kesimler da \u00fcretmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. O vakitlerin bilgisayarlar\u0131 bu sistemi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ram\u0131yordu.<\/p>\n<p>IBM, bu i\u015fletim sistemi i\u00e7in bir tanesi NASA i\u00e7in \u00f6zel \u00fcretim olmak \u00fczere toplamda on d\u00f6rt model \u00fcretip piyasaya s\u00fcrd\u00fc. Sat\u0131\u015f rekorlar\u0131 k\u0131ran i\u015fletim sistemli bilgisayarlar, sekiz tane 16 bitlik sabit diske sahipti. Bilhassa b\u00fcy\u00fck \u015firketlerin sipari\u015flerine yeti\u015femeyen IBM ilerleyen y\u0131llarda System\/360 Operating System\u2019in 30, 40, 50, 60, 62 ve 70 olmak \u00fczere toplam <strong>6 farkl\u0131 versiyonunu<\/strong> geli\u015ftirerek piyasaya s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p><b>IBM System\/360\u2019\u0131n teknik \u00f6zellikleri:<\/b><\/p>\n<ul>\n<li>8-bit bayt geni\u015fli\u011fi<\/li>\n<li>Kendisini adresleyebilen bayt \u00f6zelli\u011fi<\/li>\n<li>32-bit kalitesinde s\u00f6zc\u00fckler<\/li>\n<li>\u0130ki s\u00fcreci tamamlayan arimetrik \u00f6zelli\u011fi<\/li>\n<li>Mikro kod dayana\u011f\u0131 sayesinde ticaret bilgisayar\u0131 olarak kullan\u0131labilmesi<\/li>\n<li>IBM Ak\u0131\u015f Noktas\u0131 Yap\u0131s\u0131 (IEEE754-1985)<\/li>\n<li>EBCDIC \u00f6zelliklerin s\u0131ralanmas\u0131<\/li>\n<li>16 adet 32-bit sabit disk<\/li>\n<li>64-bit programlama dayana\u011f\u0131 sunan i\u015flemci<\/li>\n<li>Yaz\u0131c\u0131 ve kart okuyucu takviyesi sa\u011flayan art panel<\/li>\n<li>Yaz\u0131labilir 8-bit kod takviyesi<\/li>\n<\/ul>\n<p>IBM System\/360\u2019\u0131n sahip oldu\u011fu teknik \u00f6zellikler o vakitler ihtilal niteli\u011findeydi. Tahminen \u015fu anda okuyunca bunlar m\u0131 ihtilal yapm\u0131\u015f diyebilirsiniz lakin bu sistem o vakitlerin \u00fcst\u00fcn bilgisayar\u0131 idi. A\u015fa\u011f\u0131daki unsurlar birinci s\u00fcr\u00fcm\u00fc \u00f6zelliklerine aittir.<\/p>\n<p>Biliyoruz bir\u00e7ok terimi anlamad\u0131n\u0131z bile lakin anlayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu bilgisayar o vakitler <strong>NASA taraf\u0131ndan <\/strong>kullan\u0131l\u0131yordu. IBM\u2019nin 360 i\u015fletim sistemi geli\u015fmi\u015f \u00f6zellikleriyle teknolojiye istikamet verdi.<br \/>  IBM 360 i\u015fletim sistemi k\u0131sa ge\u00e7mi\u015fi<\/p>\n<p>Birinci ba\u015fta orta \u00f6l\u00e7ekli bilgisayarlar i\u00e7in \u00fcretilen i\u015fletim sistemi 360 (OS360) piyasadaki hi\u00e7bir bilgisayarda \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131nca yerine d\u00fc\u015f\u00fck versiyonu \u2018\u2019Temel \u0130\u015fletim Sistemi 360\u2019\u2019 (BOS360) ge\u00e7mi\u015ftir. Sonradan IBM taraf\u0131ndan \u00fcretilen bilgisayarlarla tekrar piyasaya sunulan<strong> IBM 360<\/strong>, sonradan ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcncellemeler ile teyp s\u00fcrece ve disk s\u00fcrece sistemi yetisi kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><b>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en \u00e7ok kullan\u0131lan i\u015fletim sistemleri hangileri?<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/21\/67897d4101220fbd65ca344ec7493ff4f8f87539.jpeg\"\/><\/p>\n<p>Bildi\u011finiz \u00fczere g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hem ta\u015f\u0131nabilir hem de bilgisayar olmak \u00fczere onlarca i\u015fletim sistemi mevcut. Fakat bunlar\u0131n bir\u00e7ok b\u00fcsb\u00fct\u00fcn a\u00e7\u0131k kaynak kodlu olan Linux kullan\u0131yorlar. Lakin buna kar\u015f\u0131n en \u00e7ok kullan\u0131lan i\u015fletim sistemi Android olarak g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n<p><strong>En \u00e7ok kullan\u0131lan i\u015fletim sistemleri:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Android: %40.39<\/li>\n<li>Windows: %35.01<\/li>\n<li>iOS: %14.13<\/li>\n<li>OS X: %5.59<\/li>\n<li>\u00d6zel i\u015fletim sistemi: %2.75<\/li>\n<li>Linux: %0.79<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu liste d\u0131\u015f\u0131nda <strong>giyilebilir teknoloji<\/strong>, televizyon ve arabalar i\u00e7in \u00fcretilen i\u015fletim sistemleri de mevcut. Ak\u0131ll\u0131 saatler i\u00e7in geli\u015ftirilen WatchOS da bunlardan birisi. \u0130svi\u00e7re merkezli \u00fcnl\u00fc saat firmas\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen <strong>WatchOS<\/strong>, Bluetooth \u00fczere de\u011ferli teknik \u00f6zelliklere sahip. Ayr\u0131yeten ak\u0131ll\u0131 televizyon dayana\u011f\u0131 de sunan <strong>AmigaOS<\/strong> da \u00e7ekirdek kodlar\u0131ndaki y\u00fcksek performans takviyesi, epeyce tercih sebebi oluyor.\u00a0<\/p>\n<p>\u00dcnl\u00fc elektrikli otomobil markas\u0131 Tesla\u2019n\u0131n ara\u00e7lar\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 ve otomatik pilot takviyesi veren i\u015fletim sistemi <strong>Tesla Model OS\u2019<\/strong>u ve Apple\u2019\u0131n \u00f6zel geli\u015ftirdi\u011fi<strong> macOS<\/strong>\u2019u da unutmamak gerek.<\/p>\n<p><b>T\u00fcrkiye\u2019de geli\u015ftirilen 8 yerli i\u015fletim sistemi:<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/21\/0d43155944c965a980934e176b3af459c56604e5.jpeg\"\/><\/p>\n<p>Bilhassa yerli \u00fcretimi takip etmeyenlerin hakikat bildi\u011fi lakin asl\u0131nda yanl\u0131\u015f olan bir \u015fey var ki yerli i\u015fletim sistemine sahip olmamam\u0131z. Bu b\u00fcsb\u00fct\u00fcn yanl\u0131\u015f zira \u00fclkemizde bilgisayar m\u00fchendislerimiz taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f hayli fazla i\u015fletim sistemi var. Bunlardan en tan\u0131nan olan <strong>T\u00dcB\u0130TAK<\/strong> taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen ve kamu kurumlar\u0131nda kullan\u0131lan Pardus.<\/p>\n<p><b>Archman Linux:<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/21\/de54446b4b42a1be7619164675e2955a56b32021.jpeg\"\/><\/p>\n<p>Linux tabanl\u0131 geli\u015ftirilen Archman, istekli yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmesinden \u00f6t\u00fcr\u00fc durmadan g\u00fcncellenmektedir. Masa\u00fcst\u00fc olarak Xfce ve KDE kullan\u0131lan Archman Linux, bilhassa \u00f6teki yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p><b>Mebis Linux:<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/21\/059406233d1e990ffef61a82bc3c80986182506c.jpeg\"\/><\/p>\n<p>Mebis Linux, Ulusal E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen ve Linux altyap\u0131s\u0131 ile Archman taban\u0131 kullanan yerli i\u015fletim sistemidir. Masa\u00fcst\u00fc olarak Windows\u2019a yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131yla bilinen Cinnamon kullan\u0131l\u0131yor. Ayr\u0131c<strong>a Mebis Linux WPS Office<\/strong> uygulamalar\u0131n\u0131 destekliyor.<\/p>\n<p><b>Milis Linux:<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/21\/79534a8b69274eca207c74579387c4065573e303.jpeg\"\/><\/p>\n<p>\u00c7ekirde\u011finde Linux kullanan Milis (Milli i\u015fletim sistemi) Linux, \u015fimdi birinci versiyonuyla yay\u0131nlanm\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n <strong>yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n<\/strong> tercih etti\u011fi sistem haline geldi.\u00a0<\/p>\n<p><b>Pisi Linux:<\/b><\/p>\n<p><b><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/21\/d9c65a22f4a99baf6e97e9b2cf42e1ea2a728d09.jpeg\"\/><\/b><\/p>\n<p>2013 tarihinde Pardus ve Pisi Linux tek sistem olarak geli\u015ftiriliyordu lakin Pardus ayr\u0131l\u0131nca Pisi Linux tek ba\u015f\u0131na kald\u0131. Bir k\u00fcme istekli yaz\u0131l\u0131mc\u0131 taraf\u0131ndan sahiplenilen Pisi Linux, 4 Kas\u0131m 2014\u2019de birinci s\u00fcr\u00fcm\u00fcyle yay\u0131nland\u0131. Pardus\u2019un altyap\u0131 de\u011fi\u015ftirmesine reaksiyon g\u00f6stereyen yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar Pisi Linux\u2019u <strong>geli\u015ftirmeye<\/strong> devam ediyorlar.<\/p>\n<p><b>GIBUX:<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/21\/8e7ad49644752df0957fd0a0ef9078beefed54a4.jpeg\"\/><\/p>\n<p>GIBUX, Gelir Y\u00f6netimi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen ve birinci kamu kurumlar\u0131nda kullan\u0131lan yerli i\u015fletim sistemi \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131yor. Projenin bilgileri payla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hakk\u0131nda pek bilgi yok. Nisan 2013\u2019de g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kan GIBUX \u015fu anda 10 bin 182 kamu bilgisayar\u0131nda ve 102 kamu sunucular\u0131nda kullan\u0131lmakta. Varsay\u0131mlara nazaran GIBUX, hazineye Windows lisanslar\u0131n\u0131n iptalinden \u00f6t\u00fcr\u00fc <strong>130 milyon TL<\/strong> tasarruf ettirdi.<\/p>\n<p><b>Turkix:<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/21\/ebd7d85deaadaa9259cd510abc7247ff1f38ec5d.jpeg\"\/><\/p>\n<p>Mandrake tabanl\u0131 T\u00fcrk ve Azerbaycan T\u00fcrk\u00fc yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen Turkix\u2019in birinci s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fcn ismi \u2018\u2019Bismillah!\u2019\u2019 olarak tan\u0131t\u0131ld\u0131. 31 May\u0131s 2004 tarihinde yay\u0131nlanan yerli i\u015fletim sistemi CD \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma dayana\u011f\u0131 de vermekte. En son <strong>Aral\u0131k 2008<\/strong>\u2019de 10.0 s\u00fcr\u00fcm\u00fc yay\u0131nlanan Turkix\u2019in yeni s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fcn ne vakit gelece\u011fi net de\u011fil.<\/p>\n<p><b>Gelecek Linux:<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/21\/da3026e5005039a885998f03d2377b9e8a1cc826.jpeg\"\/><\/p>\n<p>Red S\u0131n\u0131r taban\u0131n\u0131 kullan\u0131larak temelleri <strong>1998 y\u0131l\u0131nda<\/strong> G\u00f6rkem \u00c7etin taraf\u0131ndan at\u0131lan Gelecek Linux, o vakitler bir\u00e7ok \u00fcniversite dahil \u00f6zel \u015firketler taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Yerli i\u015fletim sistemi yazmak isteyen \u00c7etin, i\u015fi baya\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fc.Gelecek Linux o kadar geli\u015fmi\u015fti ki sonunda bundan rahats\u0131z olan Windows, yerli i\u015fletim sistemimize dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131.\u00a0<\/p>\n<p>Rekabet Heyeti taraf\u0131ndan da soru\u015fturma alt\u0131na al\u0131nan Gelecek Linux, hem a\u00e7\u0131lan mahkemeler hem de devlet taraf\u0131ndan ge\u00e7irilen soru\u015fturmalara daha fazla dayanamayarak kendini feshetti. Gelecek Linux hala daha yerli i\u015fletim sistemleri ortas\u0131nda en g\u00fczel geli\u015ftirilen ve <strong>para kazand\u0131ran sistem<\/strong> olarak liderli\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<p><b>Pardus:<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.webtekno.com\/images\/editor\/default\/0002\/21\/bbbb5a66da3dfd57c89ac1e742ad99882163874b.jpeg\"\/><\/p>\n<p>Birinci versiyonu 27 May\u0131s 2005 tarihinde yay\u0131nlanan Linux\/Debian tabanl\u0131 Pardus, T\u00dcB\u0130TAK\u2019a ba\u011fl\u0131 ULAKB\u0130M taraf\u0131ndan geli\u015ftiriliyor. Temelleri 2003 y\u0131l\u0131nda at\u0131lan yerli i\u015fletim sistemimiz resmi olarak devletimiz taraf\u0131ndan da tan\u0131nm\u0131\u015f birinci yerli i\u015fletim sistemi olma \u00f6zelli\u011fine sahip. Pardus Topluluk S\u00fcr\u00fcm\u00fc ve <strong>Pardus Kurumsal <\/strong>olmak \u00fczere iki farkl\u0131 s\u00fcr\u00fcm\u00fc bulunan yerli i\u015fletim sistemi hala daha faal olarak kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Pardus \u015fu anda <strong>Ulusal Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131<\/strong>, <strong>S\u0131hhat Bakanl\u0131\u011f\u0131<\/strong> ve <strong>T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri<\/strong> \u00fczere kamu kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan kullan\u0131lmakta. Yerli i\u015fletim sistemi g\u00fcncellemeler alarak g\u00fcnden g\u00fcne geli\u015fmeye devam ediyor. Pardus i\u015fletim sisteminin idaresini yapmak da hayli kolay oldu\u011fu i\u00e7in epey fazla vatanda\u015f taraf\u0131ndan topluluk s\u00fcr\u00fcm\u00fc kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<div> <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130\u015fletim sistemi nedir? Bu sorudan evvel bilgisayar\u0131 k\u0131saca bilmeliyiz. Bilgisayar donan\u0131m ve yaz\u0131l\u0131m\u0131n kusursuz birle\u015fimi ile ortaya \u00e7\u0131kan bir &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10425,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[854],"tags":[1007,1477,1360,1728,1237],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10424"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10424"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10424\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10426,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10424\/revisions\/10426"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10425"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10424"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10424"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kutaybilen.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10424"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}